EYT düzenlemesinin gerçekleşmesinin ardından emeklilik sisteminde oluşan yaş farkı, 2000 ile 2008 yılları arasında sigorta girişi olan milyonlarca çalışanın gündeminde uzun süre yer tutmaya devam ediyor. Aynı işte ve benzer prim günlerine sahip bireyler arasında sadece birkaç günle oluşan emeklilik farkı, kamuoyunda “yaş adaletsizliği” olarak nitelendiriliyor. Bu duruma çözüm bulmak için Meclis gündemine gelen kademeli emeklilik modeli, erken emekli olma hayalleri kuranlar için yeni bir umut ışığı olarak değerlendiriliyor.
EYT Sonrası Yaş Farkı Tekrar Tartışma Konusu
8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigorta girişi yapan bireyler, EYT kapsamı dışında yer aldıkları için kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartına tabi tutuluyor. Ancak birkaç gün önce sigortalı olanlar, yaş şartı olmadan emekli olma hakkı elde etti. Bu durum, özellikle 2000'li yılların başlangıcında işe başlayan çalışanlar için önemli bir eşitsizlik hissiyatı doğurdu. Uzun yıllar boyunca primini ödemiş olan sigortalılar, yaş şartını beklemek zorunda kalmanın sisteminde bir revizyon ihtiyacı olduğunu dile getiriyor. Bu noktada kademeli emeklilik fikri öne çıkıyor.
Kademeli Emeklilik Modelinin Etkileri
Meclis kulislerinde yapılan taslak çalışmalara göre, emeklilik yaşı sigorta girişi yılına göre kademeli bir şekilde düşürülebilir. Bu model, tek bir yaş sınırı belirlemek yerine işe başlama tarihine dayalı esnek bir yapı sunmayı öngörüyor.
Hedef, mevcut sistemdeki kadınlar için 58, erkekler için 60 olan yaş sınırını, belirli gruplar için 43 ile 52 yaş aralığına indirmek. Böylece EYT ile EYT kapsamı dışındakiler arasındaki sert geçişin yumuşatılması amaçlanıyor. Kademeli yapı, toplu emeklilik uygulaması yerine yıllara yayılan kontrollü bir geçiş sunmayı hedefliyor.
Yasa ve Prim Dengesi Ne Şekilde Oluşacak?
Gündemdeki taslaklara göre, emeklilikte yalnızca yaş değil, prim gün sayısı da belirleyici bir unsur olmaya devam edecek. 2000'li yılların başında sigortalı olan kadın ve erkekler için yaklaşık 6.250 ile 6.600 gün aralığında prim şartları gündeme geliyor. Daha sonraki yıllarda sigorta girişi yapanlar için ise prim gün sayısının 6.850 seviyelerine yükselebileceği öngörülüyor. Bu yapı, erken emeklilik olanağı sunarken aynı zamanda sistemin mali dengesini korumayı amaçlıyor. Resmi bir tablo henüz açıklanmış olmasa da, Meclis’e sunulan kanun tekliflerinde bu tür detaylar yer almakta.
Bu Düzenlemeden Kimler Faydalanabilecek?
Planlanan kademeli emeklilik düzenlemesinin kapsamına, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı işe başlayan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı üyelerinin girmesi bekleniyor. Bu grup içinde, prim gününü tamamlamış ancak yaş şartı nedeniyle emekli olamayan yüz binlerce kişi mevcut. Düzenlemenin yasalaşması durumunda, bu kişilere sigorta başlangıç tarihine göre kademeli emeklilik imkanı sağlanabileceği bilgisi veriliyor.
Torba Yasa İhtimali Gündemde
Mevcut yasama döneminde müzakere edilen torba yasa paketlerinde sosyal güvenlik konuları önemli bir yer tutmakta. Ev hanımlarına yönelik prim desteği, Bağ-Kur’lular için 9.000 gün olan prim şartının 7.200 güne indirilmesi gibi düzenlemeler öncelikli konular arasında yer alıyor. Uzmanlar, kademeli emeklilik maddesinin ya bu torba yasaya bir önerge ile eklenebileceğini ya da ilerleyen aylarda bağımsız bir sosyal güvenlik reformu olarak Meclis’te gündeme gelebileceğini belirtiyor. Özellikle 2026 yılının ikinci yarısı, bu tekrar değerlendirme açısından kritik bir dönem olarak değerlendiriliyor.
Yıpranma Payına Sahip Olanlar Avantaj Sağlayabilir
Fiili hizmet süresi zammı olarak bilinen yıpranma payı uygulaması, belirli meslek gruplarına emeklilikte önemli avantajlar sunuyor. Maden işçileri, sağlık personeli, güvenlik güçleri ve gazeteciler gibi riskli ve yıpratıcı sektörlerde çalışanlar, mevcut sistemde yaş şartını daha erken bir tarihe çekebilme imkanına sahip. Kademeli emeklilik düzenlemesi hayata geçtiğinde, bu gruptaki avantajların daha da artması bekleniyor. Böylece hem yaş indirimi hem de yıpranma payı birlikte göz önünde bulundurulabilecek.
Beklenti Yüksek Takvim Belirsiz
2000-2008 yılları arasında SGK girişi olanların kademeli emeklilik meselesi, milyonlarca kişinin yakından takip ettiği sorunlar arasında yer alıyor. Şu anda kesinleşmiş bir yasa bulunmamakla birlikte, Meclis’teki görüşmeler ve kamuoyundaki talepler, bu düzenlemenin gündemde kalmaya devam edeceğine işaret ediyor. Primini tamamlayıp yaş şartını bekleyenler için erken emeklilik olasılığı, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
