Milyonlarca emekli ve çalışanı kapsayan maaş sisteminde önemli bir değişiklik süreci başlıyor. Sabah Gazetesi’nin haberine göre, emekli maaşını hesaplama yöntemi, zam uygulamaları ve prim gün hesaplamasında yenilikler için teknik çalışmalar hız kazanmış durumda. Bu çabaların amacı, mevcut sistemin getirdiği dönemsel farklılıkları ve maaş eşitsizliklerini ortadan kaldırmak.
17 MİLYONA YAKIN DOSYA İÇİN YENİ DÜZENLEME
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde emekli, dul ve yetim aylığı alan dosya sayısının 17 milyona ulaşmak üzere olduğu ifade ediliyor. Bu geniş grubu etkileyen sistemde, mevcut uygulamalardan kaynaklanan eşitsizliklerin giderilmesi için teknik hazırlıkların yürütüldüğü bildiriliyor.
ÜÇ AŞAMALI HESAPLAMA PLANI MASADA
Mevcut sistemde emekli maaşları üç ayrı dönemde hesaplanmakta:
- 1999 öncesi dönem
- 2000-2008 arası dönem
- 2008 sonrası dönem
Bu üç dönemde, farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve hesaplama yöntemleri devreye girmekte. Uzmanlara göre bu durum, benzer prim ödemelerine ve çalışma sürelerine sahip emekliler arasında maaş farklılıkları yaratmaktadır.
Yapılması planlanan reforma dair öneriler arasında:
- Tek bir hesaplama formülüne geçilmesi
- Prim esasına dayalı sabit bir maaş bağlama oranı uygulanması
belli başlı hedefler arasında. Amaç, gelir adaletini artırarak sistemin basitliğini sağlamaktır.
ZAM UYGULAMASINDA ORTAK FORMÜL ÜZERİNE ÇALIŞMA
Hâlihazırda:
- SSK ve Bağ-Kur emeklileri maaş artışını 6 aylık enflasyon oranına göre alıyor,
- Memur emeklileri ise toplu sözleşme hükümlerine göre artış sağlıyor.
Bu farklı uygulamalar, emekliler arasında zam oranlarının ayrışmasına neden olmaktadır.
Yeni modelde ise:
- Tüm emeklilere yönelik ortak bir artış formülü hazırlanması,
- Ya da maaşların aylık enflasyon oranına göre güncellenmesi
gibi öneriler değerlendirilmektedir.
ÇALIŞMA GÜN SAYISININ ROLÜ ARTACAK
Mevcut durumda, maaş hesaplamasında yatırılan prim tutarı temel kriter iken, çalışma gün sayısının etkisi sınırlı kalıyor. Ancak yeni düzenlemeyle birlikte:
- Çalışma süresinin maaş üzerindeki etkisinin artırılması,
- Sistemde daha uzun süre kalmanın teşvik edilmesi
amaçlanmaktadır.
EMEKLİLİK YILINA BAĞLI FARKLAR TAMPONLANACAK
Emeklilik yılı ile sonraki yıllar arasında oluşan maaş farklılıklarının ise güncelleme katsayısında kullanılan enflasyon ve büyüme verilerinden kaynaklandığı belirtilmektedir.
Bu bağlamda:
- Sabit bir güncelleme katsayısı belirlenmesi,
- Yıllar arası maaş farklılıklarını azaltma,
- Emeklilik tarihine bağlı sorunları azaltma
hedefleniyor.
TABAN MAAŞ UYGULAMASI GÜNDEMDE
2019’dan beri geçerli olan taban maaş uygulaması, düşük maaş alan emekliler için bir avantaj sağladı; ancak tabanın hemen üzerinde maaş almakta olan emekliler arasında dengesizlik tartışmaları ortaya çıktı.
Alternatif öneriler arasında:
- Taban maaş uygulamasının kaldırılması ve ana maaşlara kademeli artış yapılması,
- Mevcut sistemin korunarak orta gelir gruplarına ek düzenlemelerin yapılması
gibi seçenekler değerlendiriliyor.
SSK VE BAĞ-KUR ARASINDA EŞİTLİK YENİDEN GÜNDEME GELİYOR
2008 yılında SGK bünyesinde birleşen sistemde henüz tam bir norm birliği sağlanabilmiş değil. Emeklilik şartları ve maaş hesaplamalarında hâlâ farklılıklar mevcut.
Yapılan reform kapsamında:
- SSK ve Bağ-Kur emeklileri için maaş bağlama sisteminin eşitlenmesi,
- Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne indirilmesi
gibi önerilerin üzerinde durulduğu belirtiliyor.
