Çalışma hayatının zorluk derecesine göre belirlenen “Yıpranma Payı”, emeklilik yaşını öne çeken en kritik formül olarak masada duruyor. SGK mevzuatına göre; fiziksel ve ruhsal açıdan insan sağlığını zorlayan işlerde çalışanların sigorta primlerine ek günler ekleniyor ve bu süreler emeklilik yaş haddinden düşülüyor.
Sistem Nasıl İşliyor?
Normal şartlarda bir çalışan için yılda 360 gün prim ödenirken, “Yıpranma Payı” kapsamındaki mesleklerde bu süreye 60, 90 veya 180 gün ilave ediliyor. Yani bu kişiler 12 ay çalışmış olsalar bile, SGK kayıtlarında 14, 15 veya 18 ay çalışmış gibi görünüyorlar.
Yaştan Düşüyor, Maaşı Etkiliyor
Bu sistemin en büyük avantajı, kazanılan ek sürelerin emeklilik için gereken yaş sınırından indirilmesi. Maksimum 5 yıla kadar (yeraltı madencilerinde süre sınırı daha esnek) erken emeklilik imkanı sağlayan bu hak, aynı zamanda prim gün sayısını artırdığı için bağlanacak emekli maaşına da olumlu yansıyor.
İşte Erken Emeklilik Hakkı Olan O Meslekler
SGK’nın belirlediği ve yıpranma payından yararlanan başlıca meslek grupları ve her yıl için kazandıkları ek gün sayıları şöyle:
180 Gün Ekleyenler (En Yüksek): Yeraltı maden işlerinde çalışanlar.
90 Gün Ekleyenler: Türk Silahlı Kuvvetleri personeli (Subay, Astsubay, Uzman Jandarma), Emniyet ve MİT mensupları, Cıva üretimi işleri.
60 – 90 Gün Ekleyenler:
Kurşun ve arsenik işleri
Cam fabrika ve atölyeleri
Çimento fabrikaları
Kok fabrikaları ve termik santraller
Alüminyum, Demir ve Çelik fabrikaları
Döküm fabrikaları
İtfaiye ve yangın söndürme ekipleri
Basın ve gazetecilik mesleği (Sarı Basın Kartı sahipleri)
TRT’de haber hizmetinde fiilen çalışanlar
Sağlık çalışanları (Doktor, hemşire, ebe, sağlık memuru vb.)
Ceza infaz kurumu personeli
Radyoaktif işlerde çalışanlar
Bu meslek gruplarından birinde çalışanların, işverenleri tarafından SGK’ya bildirilen meslek kodlarının doğru girilip girilmediğini kontrol etmeleri gerekiyor. Yanlış kod bildirimi, yıpranma hakkının yanmasına ve erken emeklilik fırsatının kaçırılmasına neden olabiliyor.
