Yaklaşık 1,6 milyon katılımcının verilerini mercek altına alan geniş çaplı bir araştırma, beslenme modelleriyle kanser oluşumu arasındaki bağa dair önemli bulgular ortaya koydu. Uzmanlar, tek bir gıda grubunu suçlamanın ötesinde genel yaşam alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerektiğini savunuyor.
Dünya genelinde üç kıtadan verilerin derlendiği ve 16 yılı bulan takip sürelerini kapsayan dev meta-analiz, farklı beslenme tercihlerine sahip bireyleri karşılaştırdı. Çalışmada vejetaryen ve pesketaryen grupların bazı kanser türlerinde daha düşük risk profili çizdiği gözlemlenirken, vegan beslenen bazı gruplarda kolorektal kanser oranlarında farklı seyrin öne çıktığı kaydedildi. Araştırmacılar, elde edilen bulguların sadece et tüketimiyle açıklanamayacağını, sigara kullanımı, fiziksel aktivite düzeyi ve genel beslenme kalitesinin sonuçlar üzerinde belirleyici rol oynadığını vurguladı.
Kansere karşı çok yönlü yaklaşım zorunluluğu
Araştırmayı değerlendiren Prof. Dr. Merdan Fayda, beslenme alışkanlıklarının tek başına bir değişken olarak ele alınmasının yanıltıcı olabileceği uyarısında bulundu. Özellikle sosis, sucuk ve salam gibi işlenmiş ürünlerde bulunan nitrit gibi maddelerin yüksek ısıda kanserojen nitrozaminlere dönüşebildiğine dikkat çeken Fayda, bu ürünlerin sınırlandırılması gerektiğini belirtti.
Sadece kırmızı et tüketimini kesmenin, sağlıklı bir yaşam için tek başına yeterli bir önlem olmadığını belirten Prof. Dr. Fayda, şu değerlendirmede bulundu: "Kanser ölümlerinin yarısı değiştirilebilir faktörlerle engellenebilir. Sadece etten uzak durup aşırı işlenmiş gıdalara veya sağlıksız karbonhidratlara yönelmek riski ortadan kaldırmaz. Kanserle mücadele; obeziteyle savaş, düzenli hareket ve dengeli bir diyetle mümkündür."
İşlenmiş gıda ve yaşam tarzı faktörleri
Uzmanlar, son dönemde popülerlik kazanan "aşırı işlenmiş gıdalar" (UPF) tüketiminin, kanser gelişimini tetiklediği kadar tedavi sürecindeki hastalar için nüks riskini de artırdığına dikkat çekiyor. Çalışma, vejetaryen veya vegan beslenen bireylerin de tercih ettikleri gıdaların işlenmişlik düzeyi yüksekse kanser riskinden muaf olmadıklarını gösteriyor. Kanserden korunma stratejilerinde; alkol ve tütün ürünlerinden kaçınmanın, düzenli egzersiz yapmanın ve güneş maruziyeti gibi çevresel etkenlerin yönetiminin, beslenme düzeniyle bir bütün olarak ele alınması gerektiği ifade ediliyor.
