Pekin yönetimi, Afrika kıtasıyla olan ekonomik bağlarını kökten değiştirecek bir karara imza atarak 53 ülkeye gümrüksüz ticaret yolunu açtı; ancak diplomatik kriz yaşayan bir ülke bu ayrıcalıktan mahrum bırakıldı.
Küresel ticaret dengelerini yeniden şekillendiren Çin, Afrika ülkelerine yönelik başlattığı yeni ekonomik iş birliği modelini resmen hayata geçirdi. 1 Mayıs itibarıyla yürürlüğe giren düzenleme kapsamında, kıtadaki 53 ülke Çin pazarında sıfır gümrük vergisi avantajından yararlanmaya başladı.
Yeni dönemin ilk somut adımı, Güney Afrika’dan yola çıkan 24 tonluk taze elma sevkiyatının Shenzhen limanında vergisiz olarak gümrükten geçmesiyle atıldı. 2024 yılı sonunda 33 ülkeyle pilot uygulaması başlatılan bu sistem, gelen yoğun talep ve genişleme stratejisiyle 53 ülkeyi kapsayacak şekilde büyütüldü.
Diplomatik krizin bedeli: Esvatini dışarıda
Çin’in bu devasa ekonomik kalkanından yararlanamayan tek ülke ise Esvatini Krallığı oldu. Pekin’in "Tek Çin" politikasına aykırı hareket ederek Tayvan’ı resmen tanıyan Esvatini, bu diplomatik tercihi nedeniyle söz konusu ticaret ağının dışında tutuldu. Uzmanlar, bu durumun Çin’in ekonomik gücünü jeopolitik hedefleriyle nasıl birleştirdiğinin en net göstergesi olduğunu vurguluyor.
Kurallar net: Kota sistemi devrede
Pekin yönetimi, sağlanan bu ayrıcalıklı ticaretin sürdürülebilir olması için bazı katı kurallar da belirledi. Buna göre, sıfır gümrük vergisi uygulaması sınırsız değil; sadece belirlenen kotalar dahilindeki ürünler için geçerli olacak. Kota sınırının aşılması durumunda ise ürünler standart vergi tarifelerine tabi tutulacak. 30 Nisan 2028 tarihine kadar geçerli olacak bu rejim, Afrika’nın sanayileşme sürecine ivme kazandırmayı hedefliyor.
Jeopolitik güç gösterisi
Ekonomi analistleri, Çin’in bu hamlesini sadece bir ticaret kolaylığı olarak değil, kıtadaki nüfuzunu pekiştirme stratejisi olarak değerlendiriyor. Afrika ürünlerinin Çin pazarına girişini kolaylaştıran bu adım, aynı zamanda Pekin’in bölge ülkeleriyle daha derin ve kapsamlı ekonomik ortaklıklar kurma niyetinin bir yansıması olarak görülüyor. Çinli yetkililer, bu sürecin sadece bir başlangıç olduğunu ve yeni iş birliği masalarının kurulmaya hazır olduğunu belirtiyor.
