Türkiye'de hızla artan teknolojik tüketim alışkanlıkları, her yıl tonlarca elektronik atığın çevre felaketine dönüşmesine neden olurken uzmanlar geri dönüşüm çağrısında bulunuyor.
Dijital çağın getirdiği hızla beraber evlerimizdeki elektronik cihaz sayısı her geçen gün artıyor. Ancak kullanım ömrünü tamamlayan bu cihazlar doğru şekilde imha edilmediğinde, doğa üzerinde telafisi güç tahribatlar yaratıyor. Üsküdar Üniversitesi'nden Öğr. Gör. Tuğçe Yılmaz Karan’ın paylaştığı çarpıcı rakamlar, Türkiye'de yıllık elektronik atık miktarının 1 milyon tonu bulduğunu ortaya koyuyor. Ne yazık ki bu devasa yükün önemli bir kısmı, belediyelerin lisanslı tesisleri yerine evsel atıklarla karıştırılarak çöpe gönderiliyor ya da kayıt dışı depolarda unutuluyor.
Zehirli maddeler doğayı tehdit ediyor
Elektronik cihazların yapısında bulunan cıva, kurşun, nikel ve kadmiyum gibi ağır metaller, çevre sağlığı açısından ciddi birer bomba etkisi taşıyor. Atık piller ve eski teknolojik ekipmanlar doğaya bırakıldığında, bu zararlı bileşenler zamanla toprak ve yeraltı sularına sızarak tüm ekosistemi zehirleyebiliyor. Özellikle kurşun ve cıvanın sinir sistemi üzerinde yarattığı toksik etkilerin yanı sıra, lityum bazlı pillerin yanlış depolanması ciddi yangın ve patlama risklerini de beraberinde getiriyor.
Geri dönüşümle ekonomiye can suyu
Elektronik atıkların sadece bir kirlilik kaynağı olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, bu cihazların içinde altın, gümüş, bakır ve nadir toprak elementleri gibi yüksek ekonomik değere sahip materyaller bulunduğuna dikkat çekiyor. Bakanlık verilerine göre, 2024 itibarıyla Türkiye'nin geri kazanım oranı yüzde 36,08 seviyesinde seyrediyor. 2035 yılı için belirlenen yüzde 60’lık hedefi yakalamak için tüketicilerin eski bilgisayar ve telefonlarını çöpe atmak yerine belediyelerin geri dönüşüm noktalarına teslim etmesi büyük önem taşıyor.
