Dünya genelinde şeker arzında yaşanan tedarik krizi, Türkiye’deki fabrikaların uzun süredir elinde tuttuğu stokları eritmesi için beklenmedik bir çıkış yolu sunuyor. İhracatını 2026 yılına kadar durduran Hindistan’ın bu hamlesi, iç piyasada sıkışan üreticiler için bir nefes borusu olma potansiyeli taşıyor.
Küresel gıda piyasaları, şeker üretiminde dünyanın ikinci büyük devi olan Hindistan’dan gelen şok kararla sarsıldı. Ülke yönetimi, iç piyasadaki şeker fiyatlarını dengelemek ve azalan stoklarını korumak adına tüm şeker çeşitlerine yönelik ihracat yasağını yürürlüğe koydu. Alınan bu kararın 30 Eylül 2026 tarihine kadar geçerli olacağı duyuruldu.
Uzmanlar, kararın arkasında muson yağışlarının yetersizliği ve El Nino iklim olayının yarattığı üretim baskısının yattığını belirtiyor. Hindistan’ın yıllık 28 milyon tonluk tüketimine karşılık 27,5 milyon ton üretim tahmin etmesi, stokların 2016 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye gerilemesine neden oldu.
Borsalarda yukarı yönlü hareketlilik
Kararın ilan edilmesiyle birlikte uluslararası emtia borsalarında şeker fiyatları hızla yükselişe geçti. Londra merkezli beyaz şeker vadeli işlemleri yüzde 3, New York merkezli ham şeker işlemleri ise yüzde 2 oranında değer kazandı. Enerji maliyetlerindeki artış ve gübre sıkıntısı gibi etkenlerle birleşen bu arz daralması, dünya genelinde şeker fiyatlarının daha da tırmanacağı endişesini beraberinde getirdi.
Türkiye’deki fabrikalara yeni rota
Bu tablo, Türkiye şeker sektörü için kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uzun süredir kotalı üretim modelleriyle çalışan fabrikaların depolarında, yaklaşık 600 bin tonluk bir stok fazlası bulunduğu tahmin ediliyor. Geçtiğimiz dönemde düşük kâr marjları ve maliyet baskısı altında ezilen sektör, Hindistan’ın boşluğunu doldurabilecek potansiyele sahip görünüyor. Küresel fiyat artışlarının, Türkiye'nin elindeki bu stokları ihraç etmesi ya da iç piyasadaki satış dengesini kârlı bir seviyeye çekmesi için önemli bir fırsat sunduğu kaydediliyor.
Önümüzdeki süreçte Asya ve Afrika ülkelerinin yaşadığı tedarik sorununun Brezilya ve Tayland gibi üreticiler tarafından kapatılmaya çalışılacağı öngörülürken, Türkiye'nin bu süreçte elindeki şeker stoklarını nasıl değerlendireceği yakından takip ediliyor.
