İsveçli uzmanlar, hareketsiz geçen saatlerin tek başına zararlı olmadığını, asıl belirleyici olanın zihinsel aktivite seviyesi olduğunu ortaya koyan çarpıcı bir araştırmaya imza attı.
Modern yaşamın getirdiği en büyük alışkanlıklardan biri olan uzun süreli oturma eylemi, genellikle doğrudan sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilir. Ancak tıp dünyasını şaşırtan yeni bir çalışma, "nasıl oturduğunuzun" en az "ne kadar oturduğunuz" kadar önemli olduğunu gösterdi. İsveç’te yürütülen kapsamlı araştırma, pasif geçirilen ekran sürelerinin demans riskini artırdığını, zihni zorlayan aktivitelerin ise tam tersi bir koruma kalkanı oluşturabileceğini kanıtladı.
Zihinsel performansın kaderi oturma biçimine bağlı
Bilimsel literatüre yeni bir bakış açısı kazandıran bu çalışma, 1997 ile 2016 yılları arasında 35-64 yaş arası 20 binin üzerinde katılımcının verilerini mercek altına aldı. 19 yıllık dev takip süreci, televizyon karşısında pasif vakit geçiren bireyler ile masa başında aktif zihinsel süreçler yürütenler arasındaki farkın, demans teşhisleri üzerinde belirgin bir ayrım yarattığını ortaya koydu. Uzmanlar, televizyon izlemek gibi düşük etkileşimli aktivitelerin beyin üzerindeki pasif etkisinin risk taşıdığını, buna karşılık okuma, yazma veya strateji geliştirme gibi süreçlerin bilişsel fonksiyonları desteklediğini vurguluyor.
Zihni aktif tutan oturma alışkanlıkları
İsveç’teki Karolinska Enstitüsü’nden Dr. Mats Hallgren, enerjinin düşük harcandığı her anın beyin sağlığı için aynı sonucu doğurmadığını belirtiyor. Hallgren'e göre, vücut sabit kalsa dahi beynin çalıştırılması, ilerleyen yaşlarda demans gibi nörolojik rahatsızlıklarla karşılaşma olasılığını önemli ölçüde düşürüyor. Uzmanlar, özellikle masa başında uzun süre kalmak zorunda olan bireylere, boş vakitlerini pasif ekran tüketimiyle değil, öğrenmeye dayalı veya yaratıcılık gerektiren aktivitelerle değerlendirmelerini tavsiye ediyor.
Sağlığı korumak için altın kurallar
Araştırmacılar, hem bedensel hem de zihinsel canlılığı sürdürmenin demansı ötelemede hayati rol oynadığının altını çiziyor. Ofis ortamında veya evde geçirilen hareketsiz zamanları verimli kılmak için kitap okumak, karmaşık zihinsel süreçler içeren hobilerle uğraşmak veya planlama gerektiren görevlere odaklanmak, beyin rezervini güçlendiren en etkili yöntemler arasında gösteriliyor.
