Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) yeni raporu, dünya genelinde savunma bütçelerinin üst üste 11’inci kez artarak 2,9 trilyon dolara ulaştığını ve tarihin en yüksek seviyesini gördüğünü ortaya koydu.
Dünya genelinde askeri harcamalar, jeopolitik gerilimlerin gölgesinde tırmanışını sürdürüyor. SIPRI tarafından yayımlanan 2025 verilerine göre, küresel savunma harcamaları reel olarak yüzde 2,9 oranında artış gösterdi. Son on yıllık (2016-2025) sürece bakıldığında ise toplam artış yüzde 41 seviyesine ulaştı. Kişi başına düşen askeri harcama miktarı 352 dolar olarak kaydedilirken, küresel gayri safi yurt içi hasıladan savunmaya ayrılan pay yüzde 2,5’e yükseldi.
Avrupa savunma bütçelerinde tarihi zirve
Askeri harcamalardaki en çarpıcı artış Avrupa kıtasında gözlemlendi. Rusya-Ukrayna savaşı ve NATO üyelerinin güvenlik endişeleriyle birlikte kıtadaki harcamalar yüzde 14 artarak 864 milyar dolara ulaştı. Özellikle Almanya, Polonya, İtalya ve İspanya gibi ülkeler savunma yatırımlarını ciddi oranda artırırken, Ukrayna’nın askeri harcamaları GSYH’sinin yüzde 40’ına tekabül etti. Avrupa’daki 29 NATO üyesinden 22’si, savunma bütçelerini GSYH’lerinin en az yüzde 2’si seviyesine taşıyarak ittifakın hedeflerini yakaladı.
Zirvedeki beşli küresel pastanın yarısından fazlasını yutuyor
Dünyanın en çok askeri harcama yapan ilk beş ülkesi; ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan oldu. Bu ülkelerin toplam savunma bütçesi 1,68 trilyon doları aşarak dünya genelindeki toplam harcamanın yüzde 58’ini oluşturdu. ABD, 954 milyar dolarlık bütçesiyle listenin başında yer alsa da harcamalarında bir önceki yıla göre yüzde 7,5’lik bir düşüş yaşandı. Buna karşın Çin ve Rusya, savunma bütçelerini artırmaya devam etti.
Türkiye’nin savunma sanayisi yatırımları artıyor
Türkiye, 30 milyar dolarlık savunma harcamasıyla dünya genelinde 18’inci sırada yer aldı. 2024 yılına kıyasla harcamalarını yüzde 7,2 artıran Türkiye’nin bu yükselişinde, yerli savunma sanayisine verilen destekler ve devam eden sınır ötesi operasyonlar etkili oldu. Yerli silah sanayisini desteklemek için oluşturulan özel fona ayrılan payın yıllık bazda yüzde 25 artması, Türkiye’nin toplam savunma bütçesinin yaklaşık yüzde 22’sini oluşturdu.
Orta Doğu’da askeri yük en üst seviyede
Orta Doğu bölgesi, GSYH’ye oranla savunmaya ayrılan pay olan "askeri yük" kategorisinde yüzde 3,8 ile dünya genelinde ilk sırada yer alıyor. Bölgesel harcamalar 218 milyar dolar civarında seyrederken, Suudi Arabistan ve İsrail en büyük paya sahip ülkeler olarak öne çıkıyor. Küresel ölçekte askeri yükü en yüksek ülke ise GSYH’sinin yüzde 40’ını savunmaya ayıran Ukrayna oldu. SIPRI raporu, savunma harcamalarının tanımına personel maaşlarından Ar-Ge projelerine, uzay faaliyetlerinden askeri yardımlara kadar geniş bir yelpazeyi dahil ederek, devletlerin güvenlik stratejilerine bakışını gözler önüne seriyor.
