Dünya genelinde temel gıda maddelerine erişim maliyeti, jeopolitik gerilimlerin tetiklediği arz zinciri sorunlarıyla Nisan ayında rekor tazeledi. FAO verilerine göre endeks 130,7 puanla son üç yılın en yüksek seviyesini gördü.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) açıkladığı son veriler, gıda piyasalarındaki dalgalanmanın yeniden yükseliş trendine girdiğini gözler önüne serdi. Orta Doğu'da yaşanan çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik akışı sekteye uğratması, petrol fiyatları üzerinden gıda maliyetlerini doğrudan yukarı çekti. Ocak ayında 124,1 puan seviyesine kadar gerileyen endeks, son üç ayda 6,6 puanlık hızlı bir artış sergileyerek Şubat 2023 dönemindeki zirvesine geri döndü.
Bitkisel yağ ve tahıl piyasasında alarm
Piyasalardaki sert yükselişin ana motoru bitkisel yağ ve tahıl grubu oldu. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, biyoyakıt sektöründen gelen yoğun talep ve artan enerji maliyetlerinin etkisiyle 193,9 puana ulaşarak Temmuz 2022'den bu yana görülmemiş bir seviyeye çıktı. Tahıl fiyatları ise, enerji maliyetleri ve gübre arzındaki sıkıntılar nedeniyle çiftçilerin daha az girdi gerektiren ürünlere yönelmesiyle 0,9 puanlık sınırlı da olsa artış gösterdi. Et ürünleri ise Çin'den gelen güçlü talep dalgasıyla 129,4 puana yükselerek kendi kategorisinde yeni bir rekora imza attı.
Şeker ve süt ürünlerinde tablo daha iyimser
Genel endeksteki sert yükselişe karşın, bazı temel gıda kalemlerinde ise rahatlama gözlemlendi. Şeker fiyatları, Asya merkezli üretici ülkelerin üretim beklentilerinin iyileşmesi ve küresel arzın bolluğuna dair iyimser tahminlerle mart ayına kıyasla 4,3 puan geriledi. Süt ürünleri fiyat endeksinde de benzer bir tablo hakim; peynir ve tereyağına olan uluslararası talep tekliflerindeki düşüşle birlikte fiyatlar 1,3 puanlık bir ivme kaybetti.
Bakan Yumaklı'dan üretim hamlesi mesajı
Gıda arz güvenliğine yönelik tartışmalar sürerken, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'dan üretim cephesinde iyimser bir açıklama geldi. Yalova'da düzenlenen bir etkinlikte sektör temsilcilerine hitap eden Bakan Yumaklı, 2025 yılındaki kayıpların 2026 sezonunda telafi edileceğini belirterek, "Gıda arz güvenliği açısından sorun teşkil etmeyen süreçleri, önümüzdeki dönemde üretim kapasitemizi artırarak bütün kayıplarımızı geri alacağımız bir döneme taşıyacağız" ifadelerini kullandı.
