Uluslararası Enerji Ajansı, Ortadoğu'daki çatışmaların tetiklediği arz kesintileri nedeniyle küresel stokların eridiğini duyurarak, fiyatlarda yeni bir tırmanış riski için kritik uyarıda bulundu.
Dünya enerji piyasaları, Ortadoğu kaynaklı jeopolitik gerilimlerin gölgesinde tarihsel bir sınavdan geçiyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan son rapor, enerji altyapısına yönelik saldırıların ve Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın küresel ölçekte ciddi bir arz krizine yol açtığını gözler önüne serdi. Nisan ayında günlük üretimde yaşanan 1,8 milyon varillik kayıp, çatışmaların başlangıcından bu yana toplam kaybı günlük 12,8 milyon varil gibi devasa bir seviyeye taşıdı.
OPEC+ grubunun üretimi son 35 yılın dibine geriledi
Piyasadaki arz daralmasının en temel sebebi, OPEC+ üretici grubunun yaşadığı üretim kapasitesi kaybı olarak öne çıkıyor. Grubun toplam üretimi 40,1 milyon varile gerileyerek savaş öncesi dönemin yaklaşık 12 milyon varil altında kaldı. Özellikle OPEC üyesi ülkelerin üretim performansındaki düşüş, son 35 yılın en düşük verisi olarak kayıtlara geçti. Katar'daki enerji tesislerini hedef alan saldırılar, bölge dışındaki üreticilerin çabalarına rağmen dengeleri bozmaya devam ediyor.
Hürmüz Boğazı'nda belirsizlik sürüyor
IEA raporunda, dünya petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nın durumuna ilişkin endişe verici projeksiyonlar yer alıyor. Haziran ayının başına kadar kapalı kalacağı varsayılan geçiş rotasında, mayın temizleme işlemlerinin ardından dahi normale dönüşün aylar sürebileceği öngörülüyor. Bu süreçte boğazı kullanmadan ihracat yapmaya çalışan Suudi Arabistan, Irak, BAE ve İran gibi ülkeler rotalarını değiştirse de, Körfez kaynaklı toplam arz kaybının şimdiden 1 milyar varili aştığı belirtiliyor.
Uzmanlar, piyasanın daha önce benzeri görülmemiş bir arz şokuyla karşı karşıya olduğunu ancak üretici ve tüketici taraflarının piyasa sinyallerine olan tepkilerinin büyük bir çöküşü şimdilik engellediğini ifade ediyor. Yine de 2026 yılının üçüncü çeyreğine kadar üretimin tam kapasiteyle toparlanması beklenmiyor. Tüm bu zorlu tablo içerisinde küresel üretimin önümüzdeki yıl da baskı altında kalacağı tahmin ediliyor.
