Gayrimenkul alım satımlarında daha az vergi ödemek amacıyla tapuda düşük bedel beyan edenler, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın radarına girdi. Değer artış kazancı vergisinden kurtulmak için sonradan tapu değerini yükseltmeye çalışanları artık zorlu bir ispat süreci bekliyor.
Gayrimenkul piyasasında uzun süredir devam eden düşük bedel beyanı alışkanlığı, Maliye’nin sıkı denetimleriyle yeni bir boyuta taşındı. Özellikle son iki yılda, 5 yıl içerisinde elden çıkarılan gayrimenkullerden doğan "değer artış kazancı" vergisini ödememek veya azaltmak isteyen mülk sahipleri, tapu değerlerini sonradan yükseltme yoluna gidiyordu. Ancak Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bu tür düzeltme taleplerini artık mercek altına aldı.
Değer Artış Kazancı Sorgulaması Devrede
Maliye, tapu kayıtları ile beyan edilen gelirleri çapraz sorguya alarak, 5 yıllık süre dolmadan satış yapan ve kazancını beyan etmeyen mükellefleri tespit ediyor. Bu durumla karşılaşan mülk sahipleri, vergi yükünden kaçınmak için tapudaki alış bedelini "düzeltme" çabasına giriyor. Ancak vergi daireleri, sadece dilekçe verilerek yapılan bu değer artışlarını artık yeterli görmüyor.
Zamanaşımı ve Başvuru Süreçlerine Dikkat
Tapu değerindeki düzeltme işlemleri, 5 yıllık zamanaşımı süresiyle sınırlı tutuluyor. Bu süreyi geçirenlerin değer yükseltme talepleri işleme alınmıyor. Ayrıca, bu işlemlerin tapu daireleri ile bir ilgisi bulunmuyor; başvuruların doğrudan gayrimenkulün bulunduğu yerdeki vergi dairesine yapılması gerekiyor. Pişmanlık talepli veya vergi ziyaı cezalı olarak gerçekleştirilen bu düzeltmelerde, geçmişe dönük harç farklarının faiziyle birlikte ödenmesi zorunluluğu bulunuyor.
İspat Yükümlülüğü Mükellefe Geçti
Maliye’nin 2024 yılındaki yeni düzenlemesiyle birlikte, tapu değerini yükseltmek artık eskisinden çok daha meşakkatli bir hale geldi. Sadece harç farkını ödemek, değerin kabul edilmesi için yeterli değil. Vergi idaresi, beyan edilen yeni rakamın doğruluğunu kanıtlayacak somut belgeler talep ediyor.
Gerçek bedelin ispatı için; banka dekontları, kredi ekspertiz raporları, satış sözleşmeleri, sigorta bedelleri ve emsal dairelerin satış fiyatları gibi tevsik edici belgelerin sunulması şart koşuluyor. Eğer mükellef, iddia ettiği gerçek alış bedelini belgelerle kanıtlayamazsa, tapu kayıtlarındaki düşük bedel esas alınmaya devam ediliyor.
Pabuç Artık Daha Pahalı
Uzmanlar, tapuda düşük bedel göstermenin kısa vadede harç tasarrufu sağlasa da, uzun vadede ciddi vergi cezaları ve ispat zorlukları doğurduğu konusunda uyarıyor. Maliye’nin "gerçek mahiyet" ilkesini merkeze almasıyla birlikte, gayrimenkul işlemlerinde en başından itibaren gerçek satış bedelinin beyan edilmesi, ileride yaşanabilecek hukuki ve mali riskleri bertaraf etmenin en güvenli yolu olarak öne çıkıyor. Sektör temsilcileri ise kayıt dışılığı tamamen bitirmek adına köklü bir yasal düzenlemenin şart olduğunu vurguluyor.
