TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, depremzedelere yönelik önemli bir düzenlemeye onay verdi. Bu yeni düzenleme kapsamında, depremzedelerin konut ve iş yeri borçlarına önemli indirimler yapılması öngörülüyor. Özellikle Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından hazırlanan yasa teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçerek önemli bir aşamayı geride bıraktı.
Düzenlemenin Ayrıntıları
Hükümetin sunduğu bu yasa teklifi, depremzedelere konut ve iş yeri borçlarında kayda değer indirimler sağlarken, aynı zamanda savunma sanayiine yeni finansman kaynakları kazandırmayı da amaçlıyor. Teklifin, Meclis Genel Kurulu'nda onaylanmasının ardından bu düzenlemenin yasal olarak yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu bağlamda, özellikle konut borçlarında sağlanan indirim oranları dikkat çekiyor.
Konut Borçlarında Yapılan İndirim Oranı
Yasa teklifinin en dikkat çekici kısmı, depremzedelere tanınan indirim fırsatlarıdır. Depremzedeler, yeni inşa edilen konutlar ve iş yerleri için hak sahibi olarak belirlenmiş olan bireyler, yüzde 74 oranındaki indirimden yararlanma şansına sahip olacaktır. Bu indirim, depremzedelerin konutlarını neredeyse dörtte bir fiyatına temin etmelerini mümkün kılıyor. Örneğin, 1 milyon TL borcu bulunan bir depremzede, yıl sonuna kadar peşin ödeme yapması halinde yalnızca 260 bin TL ile borcunu kapatabilecektir. Ancak bu indirimden faydalanabilmek için kalan borcun yıl sonuna kadar toplu şekilde ödenmesi gerekmektedir.
İş Yeri Borçları İçin Sunulan İndirim
Konut sahipleri haricinde iş yeri borcu olan depremzedeler de bu düzenlemeye dahil edilmiştir. Bu kapsamda, iş yerlerinin borçlarının peşin olarak kapatılması durumunda uygulanacak indirim oranı ise yüzde 48 olarak belirlenmiştir. İş yerlerinin yeniden inşasına yardımcı olacak bu düzenleme, depremzedelerin özellikle ticari faaliyetlerini sürdürmelerinde önemli bir kolaylık sağlamaktadır. Bu indirim ile esnaf ve işletme sahiplerinin üzerindeki mali yüklerin hafifletileceği öngörülmektedir.
Kimler İndirimden Yararlanabilir?
Bu yeni düzenlemeden yararlanabilmek için, deprem bölgelerinde inşa edilen konutlar ve iş yerleri ile ilgili hak sahibi olarak tespit edilmiş bireylerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanmış olmaları gerekmektedir. 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerden etkilenmiş olan 11 ildeki hak sahipleri, bu indirim fırsatından faydalanmaya hak kazanmışlardır. Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Gaziantep, Diyarbakır, Kilis, Osmaniye, Şanlıurfa, Adana ve Elazığ’daki depremzedeler, bu indirimlerden yararlanabilecekler.
Bedelli Askerlik Ücreti ve Diğer Düzenlemeler
Yasa teklifi ile birlikte bedelli askerlik ücretlerinde de bir artış öngörülmektedir. 2026 yılı için bedelli askerlik ücreti yaklaşık 417 bin TL olarak belirlenmiştir. Bu düzenlemenin temel hedefi, Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na yeni kaynaklar sağlamak ve böylece savunma sanayiine yaklaşık 19 milyar TL ek kazandırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, bahis sektörüne yönelik yeni vergi düzenlemeleri de teklifin içerisinde yer almakta. Bu bağlamda, bahis reklamlarını kontrol altına almak ve vergi kaybını önlemek için reklam harcamalarının vergi matrahından düşürülemeyeceği belirtilmektedir.
Çalışanların Yan Hakları İçin Teşvikler
Yeni düzenlemeler, çalışanların sağladığı yan hakları da teşvik etmek amacı gütmektedir. Bireysel emeklilik (BES) ve özel sağlık sigortası ödemelerine ilişkin önemli vergi avantajları sağlanacaktır. Buna göre, brüt asgari ücretin yüzde 30'una kadar olan BES ve özel sağlık sigortası ödemeleri vergi muafiyeti kapsamına alınacaktır. Bu teşvik yönetmeliği, çalışanların emeklilik tasarruflarını artırmalarını ve özel sağlık sigortasından faydalanmalarını hedeflemektedir.
Depremzedelerin Yapması Gerekenler
Konut ya da iş yeri borcu bulunan depremzedelerin söz konusu indirimden yararlanabilmesi için dikkat etmeleri gereken önemli noktalar vardır. Öncelikle, yasa teklifinin Meclis Genel Kurulu'nda onaylanmasını beklemeleri gerekecektir. Yasa resmi olarak yürürlüğe girdikten sonra ilgili kurumlar uygulama detaylarını halka duyuracaktır. Hak sahiplerinin, kalan borç tutarını öğrenmek için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ya da TOKİ ile irtibat kurmaları önerilmektedir. Ayrıca, borcun peşin olarak ödenmesi için yıl sonuna kadar süre tanındığı için, hak sahiplerinin ödeme planlarını buna göre ayarlamaları önemlidir.
Düzenlemenin Sağlayacağı Faydalar
Bu kapsamlı mali düzenleme, birçok amaç doğrultusunda hizmet edecektir. Deprem bölgesindeki vatandaşların maddi yüklerini hafifletmek, savunma sanayiine kaynak sağlamak, bahis sektöründe vergi kaybını önlemek ve çalışanların sosyal güvenliklerini artırmak bu düzenlemenin temel hedefleridir. Ayrıca, bu düzenlemenin Meclis Genel Kurulu’nda onaylanması durumunda yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
Örnek Hesaplamalar ve Sıkça Sorulan Sorular
Konut borcu olan bir depremzedeye örnek hesaplama yapacak olursak, eğer bir depremzedenin kalan konut borcu 500 bin TL ise, bu durumda yüzde 74 indirimle borcu 130 bin TL'ye düşecektir. Böylece, depremzede toplamda 370 bin TL tasarruf etmiş olacaktır. İş yeri borcu olan bir birey için de 500 bin TL borcu bulunan bir hak sahibi, yüzde 48 indirimle 260 bin TL ödeme yaparak borcunu kapatabilecektir. Dolayısıyla bu durumda toplam tasarruf miktarı ise 240 bin TL olacaktır.
