Kozmetik ve ilaç sanayisinin gözdesi haline gelen akzambak, yüksek katma değerli ürün kategorisinde yer alarak üreticisi için stratejik bir gelir kaynağına dönüştü.
Tokat topraklarında yetiştirilen Lilium candidum, yaygın adıyla akzambak, tarımsal üretimde katma değer odaklı yeni bir modelin öncüsü oluyor. Özellikle lüks tüketim ve sağlık sektörlerinin yoğun ilgisiyle karşılaşan bu bitki, işleme süreçlerinin zorluğu ve verim oranları nedeniyle piyasada oldukça yüksek bir ekonomik karşılık buluyor.
Üretimdeki zahmetli süreç, ürünün piyasa fiyatını doğrudan etkiliyor. Bir litre saf akzambak yağı elde edebilmek için yaklaşık 700 kilogram çiçek işlenmesi gerekiyor. Bu yoğun işçilik süreci, yağın litre fiyatının 5 bin Euro seviyesini aşmasına neden oluyor.
Üretim sürecinde yeni yöntemler
Aile mirasını devralarak bölgedeki üretimi sürdüren Erdi Can Aydemir, geçtiğimiz yıl eylül ayında toprakla buluşturdukları 300 bin soğanın haziran ayı itibarıyla hasadına başladıklarını ifade ediyor. Aydemir’in aktardığına göre, toplanan çiçekler distilasyon yöntemiyle özlerine ayrıştırılıyor. Elde edilen özler; sabun, kolonya ve parfüm gibi kozmetik ürünlerin yanı sıra güzellik merkezlerinde kullanılan bakım ürünlerinde hammadde olarak değerlendiriliyor.
Ekonomik veriler ve kullanım alanları
Akzambağın ekonomik değeri, ürünün işlenme biçimine göre farklılık gösteriyor. Verilere göre yaş çiçeğin kilogramı yaklaşık bin liradan, kurutulmuş halinin kilogramı ise 2 bin 500 liradan alıcı buluyor. 11 kilogram yaş çiçekten ancak 1 kilogram kuru çiçek elde edilebildiği göz önüne alındığında, ürünün işlenmiş halindeki kıymeti belirginleşiyor.
Sadece kozmetik değil sağlık odaklı talep
Bitkinin ekonomik karşılığı sadece yağ üretimiyle sınırlı değil. Özenle kurutulan yaprakların bitki çayı formunda tüketilmesi de yaygınlaşıyor. Alternatif tıp alanında tercih edilen akzambak çayının; migren, kronik baş ağrısı ve böbrek taşı gibi rahatsızlıkların semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabileceği öne sürülüyor.
Tarımda yüksek katma değerli ürün stratejisi, Tokatlı üreticiler için geleneksel ürünlerin ötesinde bir pazar alanı yaratmış durumda. Sektörel talep devam ettiği sürece, akzambağın bölgesel ekonomideki ağırlığının artması bekleniyor.
