M.S. 79 yılındaki büyük patlamada küle dönen antik belgeler, modern yapay zeka teknolojileri sayesinde yüzyıllar sonra ilk kez gün yüzüne çıkarılarak okundu.
Antik dünyanın en büyük arkeolojik muammalarından biri olan Herculaneum parşömenleri üzerindeki perde, geliştirilen yeni dijital görüntüleme teknikleriyle kalkıyor. Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla kömürleşen ve fiziksel temas halinde dağılma riski taşıyan bu tarihi belgeler, yapay zeka destekli analizlerle artık okunabilir hale geldi.
Felsefi metinler gün yüzüne çıktı
Yapılan ilk başarılı okumalar, Epikürosçu düşünür Philodemus'a ait "Kusurlar Üzerine" isimli eserin 70 sütunluk bir bölümünü açığa çıkardı. M.Ö. 200 ile 300 yılları arasına tarihlendiği öngörülen bu çalışma, insan davranışları, etik değerler ve sanat estetiği üzerine kapsamlı bir felsefi tartışma zemini sunuyor. Araştırmacılar, yaklaşık 1,5 metrelik bir metin bütününü başarılı bir şekilde dijital ortama aktardıklarını bildirdi.
Binlerce yıllık kütüphanenin devamı yolda
Vesuvius Challenge girişimi tarafından yürütülen projede, bugüne dek 45 parşömen tarandı ancak henüz açılmayı bekleyen 600’ü aşkın eser bulunuyor. Uzmanlar, söz konusu parşömenlerin çıkarıldığı villanın büyük bir kısmının henüz kazılmadığını, bu durumun gelecekte daha fazla tarihi metnin keşfedilmesine kapı aralayabileceğini ifade ediyor. Proje ekibi, çalışmaları hızlandırmak adına tüm veri setlerini ve yapay zeka modellerini kamuoyuyla paylaşıyor.
Araştırmalar derinleşmeye devam ediyor
Projenin başarısını artırmak için başlatılan teşvik sisteminde, bir parşömenin tamamını deşifre eden ilk ekibe verilmek üzere 1 milyon dolar değerinde ödül konulduğu açıklandı. Şimdiye kadar proje kapsamında bilim dünyasına katkı sunan ekiplere toplam 1,8 milyon dolarlık destek sağlandı. Fiziksel olarak açılması imkansız görünen antik kütüphanenin, dijital dönüşümle birlikte insanlık tarihine dair bilinmeyen birçok bilgiyi aydınlatması bekleniyor.
