Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik, dünya petrol ticaretinin beşte birini ve sıvılaştırılmış doğalgaz akışını riske atarak küresel ekonomide deprem etkisi yarattı. Dr. Hakan Çınar, krizin enerji piyasaları ve lojistik maliyetler üzerindeki derin etkilerini yazdı.
Dünya ekonomisi, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alan Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik kriziyle sarsılıyor. Küresel enerji ticaretinin en kritik damarı olan bu dar su yolunda yaşanan gerilim, sadece bölgesel bir sorun olmaktan çıkarak küresel bir ekonomik şoka dönüştü. Petrol fiyatları ve navlun maliyetleri, boğazdaki güvenliğe bağlı olarak hızla yükselişe geçti.
Dünya Gazetesi yazarı Dr. Hakan Çınar’ın verilerine göre, petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si ve LNG sevkiyatının önemli bir bölümü bu boğaz üzerinden pazarlara ulaşıyor. Orta Doğu’da tırmanan savaş ve Hürmüz’deki belirsizlik, tedarik zincirini yeniden parçalı bir yapıya sürüklerken sigorta primlerini de zirveye taşıdı.
Küresel Ticaretin Hassas Noktası Hürmüz
2026 yılında küresel üretim zincirleri kıtalar arasında yayılmaya devam ederken, sistemin hala kritik boğazlara bağımlı olduğu bir kez daha kanıtlandı. 2021 yılında Süveyş Kanalı’nda yaşanan tıkanmanın benzeri, bugün Hürmüz’de güvenlik endişeleriyle yaşanıyor. Enerji fiyatlarındaki artış, üretimden lojistiğe kadar tüm ekonomik faaliyetleri doğrudan etkilemeye başladı.
Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik krizi petrol fiyatlarını hızla yukarı çekerken, küresel enflasyon üzerinde yeni bir baskı oluşturdu. Pandemi ve jeopolitik gerilimlerin ardından toparlanmaya çalışan dünya ekonomisi, yeni bir enerji şoku riskiyle karşı karşıya kaldı.
Lojistik Ve Navlun Maliyetleri Sarsılıyor
Jeopolitik risklerin artmasıyla birlikte deniz taşımacılığı maliyetlerinde sert yükselişler kaydedildi. Gemi sigortalarının yükselmesi ve armatörlerin riskli rotalardan kaçınması, küresel ticaret hacmini yavaşlatma noktasına getirdi. Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 80’inin deniz yoluyla yapılması, Hürmüz’deki aksamaların etkisini kısa sürede tüm pazarlara yaydı.
Türkiye İçin Riskler Ve Stratejik Fırsatlar
Dr. Hakan Çınar, Türkiye’nin bu krizde hem risk hem de fırsatlarla karşı karşıya olduğunu vurguladı. Yükselen enerji fiyatları Türkiye’nin ithalat faturasını artırırken, sanayi maliyetleri üzerinde baskı kuruyor. Özellikle enerji yoğun sektörlerin bu dalgalanmadan en çok etkilenen grup olduğu belirtiliyor.
Diğer yandan, deniz yollarındaki tıkanıklık Türkiye’nin coğrafi avantajını yeniden ön plana çıkarıyor. Avrupa ile Asya arasındaki stratejik konum, küresel şirketlerin tedarikçi çeşitlendirme arayışıyla birleştiğinde Türkiye için yeni lojistik kapılar açma potansiyeli taşıyor.
ABD Operasyonu Ve Çin Enerji Çıkmazı
Küresel enerji ticaretindeki değişimler, ülkeleri enerji güvenliğini stratejik bir mesele olarak görmeye itti. ABD’nin Venezuela operasyonunun, enerjide yüzde 73 oranında dışa bağımlı olan ÇİN ekonomisini doğrudan vurduğu gözlemleniyor. Yeni enerji koridorları ve LNG terminalleri, 2026 yılının en temel ekonomi başlıkları haline geldi
