22 Mart 1958 tarihinde Ankara’da dünyaya gelen Fatih Birol, Türk elektrik mühendisi, ekonomist ve enerji uzmanı olarak tanınıyor.
Paris merkezli Uluslararası Enerji Ajansı’nda (IEA) 1 Eylül 2015 tarihinden bu yana icra direktörlüğü görevini sürdüren Birol, aynı kurumda 1995–2015 yılları arasında baş ekonomist ve Küresel Enerji Ekonomisi Direktörü olarak görev yaptı.
Ayrıca Sabancı Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi’nin (IICEC) fahri başkanlığını yürütüyor.
Birol, 12 Şubat 2015 tarihinde IEA’ya üye 29 ülkenin oy birliğiyle icra direktörlüğü görevine seçilerek önemli bir başarıya imza attı.
Fatih Birol, Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde askerî doktor olarak görev yapan Kemal Birol ile ev hanımı Bilge Birol’un iki çocuğundan ilki olarak dünyaya geldi. İlköğrenimini Ankara Çankaya’daki Kurtuluş İlkokulu’nda tamamladı.
Ortaokul ve lise eğitimini TED Ankara Koleji’nde sürdüren Birol, 1976 yılında buradan mezun oldu.
Babası doktor olmasını istese de matematiğe duyduğu ilgi nedeniyle İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Fakültesi Elektrik Mühendisliği Bölümü’nü tercih etti. Üniversite sonrası bir süre Türkiye Elektrik Kurumu’nda (TEK) çalıştı.
Ancak mühendisliğe yeterince ısınamayan Birol, bir dönem sinema sektörüne yöneldi ve Yeşilçam’da bir film yönetmeninin asistanlığını yaptı.
Bu alanda da aradığını bulamayan Birol, mühendislik ile toplumsal konuları bir araya getiren alanın enerji olduğuna karar verdi.
Bu düşünceyle 1986 yılında Avusturya’ya giden Birol, Viyana Teknik Üniversitesi’nde enerji ekonomisi alanında yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamladı.
Eğitim sürecinde geçimini sağlamak için hamallık ve kar küreme gibi işlerde de çalıştı.
Fatih Birol, kariyerine Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nde (OPEC) petrol analisti olarak başladı ve burada yedi yıl görev yaptı. 1995 yılında Uluslararası Enerji Ajansı’na katılan Birol, 2015 yılına kadar kurumda baş ekonomist olarak görev yaptı ve enerji ile iklim değişikliği politikalarının ekonomik analizlerinden sorumlu oldu. 12 Şubat 2015’te, dünya enerji politikalarının şekillendirildiği Uluslararası Enerji Ajansı’nın en üst görevi olan icra direktörlüğüne seçildi.
Bu görevle birlikte Birol, Amerika ve Avrupa ülkeleri dışından seçilen ve siyasetçi olmayan ilk başkan olma unvanını da aldı.
Görevi, 1 Eylül 2015’te Hollanda Ekonomi Bakanı Maria van der Hoeven’dan devraldı.
Başkanlığı döneminde gelişmekte olan ülkelerin enerji piyasalarındaki rolünü artırmayı hedefleyen Birol, Çin, Endonezya, Fas, Hindistan, Meksika ve Singapur’un ajansa üye olmasını sağladı.
Bu süreçte IEA üyesi ülkelerin dünya enerji tüketimindeki payı yüzde 50’den yüzde 70’e yükseldi.
Fatih Birol, 2009 yılında Forbes dergisi tarafından yayımlanan ve Barack Obama, Suudi Arabistan Kralı Abdullah bin Abdülaziz el-Suud ile Vladimir Putin’in de yer aldığı “Dünya Enerjisini Yönlendiren 7 Kişi” listesine girdi.
Aralık 2017’de Financial Times tarafından “Yılın Enerji İnsanı” seçildi. 22 Ocak 2018’de IEA Yönetim Kurulu tarafından oy birliğiyle yeniden başkan seçilen Birol’un görev süresi dört yıl daha uzatıldı.
TIME dergisi ise 2021 yılında Birol’u dünyanın en etkili 100 ismi arasında gösterdi.
ABD eski Dışişleri Bakanı ve iklim temsilcisi John Kerry, Birol’u dünya liderleri için güvenilir bir danışman olarak tanımladı.
Fatih Birol’a 2005 yılında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet Ödülü verildi. 2006’da Fransa tarafından Ordre des Palmes Académiques Nişanı, 2007’de Avusturya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı ile onurlandırıldı. 2009’da Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı, 2012’de İtalya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı aldı. 2013 yılında İsveç Kuzey Yıldızı Nişanı’na layık görülen Birol’a, aynı yıl Irak’ın dünya enerji piyasasındaki tanıtımına katkıları nedeniyle Devlet Onur Ödülü verildi. 2014’te Japonya’nın Yükselen Güneş Nişanı’nı aldı. 2017’de Melchett Madalyası ile ödüllendirildi.
Ocak 2022’de Fransa’nın en yüksek sivil nişanı olan Légion d'honneur’a layık görüldü.
Mayıs 2024’te Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed en-Nehyan tarafından Zayed Nişanı verilen Birol, 2 Eylül 2024’te Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol tarafından Gwanghwa Madalyası ile ödüllendirildi.
Fatih Birol’a 2013 yılında Imperial College London tarafından fahri bilim doktorası unvanı verildi.
Ayrıca Galatasaray Spor Kulübü’nün ömür boyu fahri üyesi olarak da biliniyor.
