“Kafkas Kartalı” olarak anılan Şeyh Şamil; Rus işgaline karşı izzetle direnişiyle tanınan, hayatını İslam’a ve hürriyet mücadelesine adayan efsanevi bir mücahid ve mürşittir.
Kafkas dağlarında yankılanan bağımsızlık çağrısının sembol ismi olan Şeyh Şamil, yalnızca bir savaşçı değil; iman, vakar ve adaletin canlı bir timsali olarak hafızalarda yer edinmiştir. Ömrünü ilây-ı kelimetullah davasına adayan Dağıstanlı lider, Kafkasya’da yürüttüğü direnişle Rus yayılmacılığına karşı destansı bir mücadele ortaya koymuştur. Şeyh Şamil, 1797 yılında Dağıstan’ın Gimri köyünde dünyaya gelmiştir.
Bölgenin yerli halklarından Avarlara mensuptur.
Babası Dengau Muhammed, annesi ise Avar beylerinden Pîr Budak’ın kızı Bahu Mesedu’dur.
Ailesi tarafından kendisine “Ali” ismi verilmiş, ancak çocukluk döneminde geçirdiği ağır bir hastalık sonrasında gelenek gereği ismi “Şamil” olarak değiştirilmiştir.
Kafkasya’nın köklü ilim ve irfan ikliminde yetişen Şeyh Şamil, bu kültürel mirası hayatı boyunca omuzlarında taşımıştır.
Küçük yaşlardan itibaren tefsir, fıkıh ve edebiyat alanlarında eğitim gören Şeyh Şamil, İslami ilimlerde derinlik kazanmıştır.
Nakşibendî-Hâlidî yolunun önde gelen mürşidlerinden manevi terbiye alarak tasavvufi eğitimini tamamlamıştır.
Sahip olduğu bu ilim ve irfan birikimi, ilerleyen yıllarda yürüteceği cihadın manevi temelini oluşturmuştur. 1834 yılında Kafkasya’nın üçüncü imamı olarak seçilen Şeyh Şamil, dağınık hâlde bulunan kabileleri “Gazavat” ruhu etrafında birleştirmiştir.
Sadece askeri bir lider olarak değil, aynı zamanda güçlü bir devlet adamı kimliğiyle öne çıkmıştır.
Kurduğu “Nizam” sistemiyle bölgeleri naiblere ayırmış, adil bir yargı düzeni tesis etmiş ve baruthaneler kurarak ordusunu güçlendirmiştir.
Onun liderliğinde Kafkasya, Rus işgaline karşı disiplinli bir İslam direniş merkezine dönüşmüştür.
Uzun yıllar süren kuşatmalar, açlık ve ihanetlere rağmen mücadelesinden vazgeçmeyen İmam Şamil, 1859 yılında Gunib’de halkının daha fazla zarar görmemesi için onurlu bir teslimiyeti kabul etmiştir.
Ardından Rusya’da sürgün hayatı yaşamış, bu dönemde sergilediği vakur duruşla düşmanlarının dahi saygısını kazanmıştır. 1869 yılında hac ibadetini yerine getirmek üzere yola çıktığında İstanbul’da Sultan Abdülaziz ve Osmanlı halkı tarafından büyük bir coşkuyla karşılanmıştır.
Ne Zaman ve Nasıl Hayatını Kaybetti? Şeyh Şamil’in en büyük arzusu, Resûl-i Ekrem (s.a.v) Efendimizin komşuluğunda ebedi istirahatine kavuşmaktı.
Bu niyazı kabul olmuş; 1871 yılında Medine-i Münevvere’de vefat etmiştir.
Cenaze namazı Mescid-i Nebevî’de kılınmış ve Cennetü’l-Bakî Kabristanı’na defnedilmiştir.
Kafkasya’nın bu müstesna evladı, ardında silahla değil imanla yazılmış bir direniş destanı ve nesiller boyu sönmeyecek bir hürriyet meşalesi bırakmıştır.
