Türkiye gazetesi köşe yazarı İsa Karakaş, emeklilik sistemi üzerine uzun zamandır dile getirdiği eleştirileri yeninden gündeme taşıdı. Daha önce birçok kez "son şans" ifadesini kullanarak uyardığını hatırlatan Karakaş, geçici maaş artışları ve taban ücret uygulamalarının mevcut sistemin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirtti.
Sosyal güvenlik alanında adalet ile sürdürülebilirliğin önemli ölçüde zedelendiğini ifade eden Karakaş, köklü bir reform yapılmadığı takdirde emeklilik sisteminde büyük bir krizle karşı karşıya kalınacağını vurguladı.
KRİTİK DÖNÜMLER: 1999 VE 2008 REFORMLARI
Karakaş’a göre, emeklilik sistemindeki asıl bozulmanın 1999 ve 2008 yıllarında gerçekleştirilen reformlarla başladığı görülüyor. Bu süreçte maaş hesaplama yönteminin köklü bir şekilde değiştiğine dikkat çeken Karakaş, aylık bağlama oranlarının düşürülmesi ve milli gelir artışının emekli maaşlarına yeterince yansımaması nedeniyle, emekli gelirlerinin ciddi şekilde azaldığını belirtti.
Karakaş, özellikle düşük maaş alan emeklilerin bu değişimden en çok etkilenen grup olduğunu kaydetti.
‘TABAN MAAŞ’ UYGULAMASI SOSYAL YARDIM HALİNE GELDİ
Hazine destekleriyle sürdürülen en düşük emekli maaşı uygulamasının sosyal güvenlik yapısını bozduğunu savunan Karakaş, bu yöntem sayesinde sistemin sosyal yardım mekanizmasına dönüştüğünü ifade etti.
Geçici desteklerle sorunların çözümünün üstünün kapatıldığını belirten Karakaş, bu yaklaşımın uzun vadede sürdürülebilir olamayacağını dile getirdi.
Yüksek enflasyon, artan kira ve gıda fiyatlarının emeklilerin satın alma gücünü oldukça düşürdüğünü vurgulayan Karakaş, kalıcı çözümler yerine geçici önlemlerle ilerlemeye çalışıldığını kaydetti. İsa Karakaş, bu tür bir yaklaşımın aktüeryal dengeyi daha da zayıflattığını belirtti.
2019 yılında yaklaşık 800 bin emekliyi kapsayan desteklerin günümüzde 5 milyon kişiye ulaştığını hatırlatan Karakaş, sistemde “kök aylık” gibi yapay kavramların öne çıktığını söyledi. Mevcut durumda, 3.600 gün prim ödeyen bir SSK’lı ile 9.000 gün prim ödeyen bir Bağ-Kur’lunun aynı taban maaşı almasının önemli bir adalet sorunu oluşturduğunu belirtti.
