İsviçre’de gerçekleşen doğrudan görüşmelerin ardından Washington ve Tahran yönetimleri, varılan mutabakatın detayları ve uygulama usulleri konusunda taban tabana zıt mesajlar vermeye devam ediyor.
ABD ve İranlı yetkililerin İsviçre’deki temasları nükleer dosyada 60 günlük bir yol haritasını beraberinde getirse de, başkentlerden gelen açıklamalar diplomatik tıkanıklığın sürdüğünü gösteriyor. Sürece dair teknik çalışma gruplarının kurulması kararlaştırılırken, taraflar arasındaki güven bunalımı özellikle ekonomik varlıkların kullanımı ve stratejik bölgelerin kontrolü gibi başlıklarla gün yüzüne çıkıyor.
Ekonomik Varlıklar Üzerindeki Görüş Ayrılıkları
İran’ın dondurulmuş 12 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılması konusu, müzakerelerin en tartışmalı bölümlerinden birini oluşturuyor. Tahran yönetimi söz konusu tutarın ülke ihtiyaçları doğrultusunda özgürce kullanılabileceğini savunurken, ABD Başkanı Donald Trump bu fonların emanet hesaplarda tutulması ve yalnızca gıda ile tarımsal ürün alımı gibi belirli kalemlere harcanması gerektiğini öne sürüyor.
Hürmüz Boğazı ve Güvenlik Meselesi
Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yönetimi noktasında da tarafların pozisyonları netleşmiyor. İran kanadı bölgedeki idari yetkinin kendilerinde olacağını iddia ederken, Washington yönetimi boğazın herhangi bir abluka tehdidi olmaksızın uluslararası deniz trafiğine açık kalması konusunda ısrarcı. İki tarafın da güvenlik mimarisine dair farklı tanımlar yapması, teknik heyetlerin önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.
Nükleer Denetim ve Askeri Politika
Nükleer tesislerin denetlenmesi konusunda ABD yönetimi iyimser bir tablo çizerken, Tahran bu işbirliğinin yalnızca ulusal mevzuatları çerçevesinde yürütülebileceği mesajını veriyor. Bu diplomatik manevraların gölgesinde ABD Senatosu’ndan dikkat çeken bir adım geldi. Senato, İran’a karşı yürütülebilecek askeri operasyonları sınırlandıran bir tasarıyı onaylayarak yönetim üzerinde denetleyici bir rol üstlendi.
Uzmanlar, her iki tarafın da kısa vadeli kazanımlar için masada kalmaya devam edeceği ancak temel yapısal sorunların çözümü noktasında uzun bir diplomatik sürecin kaçınılmaz olduğu konusunda birleşiyor.
