ABD ve İran arasında sağlanan 14 maddelik mutabakat, küresel enerji piyasalarında gerginliği bir nebze olsun dindirirken petrol fiyatları da savaş dönemindeki zirvelerinden uzaklaştı. Ancak analistler, 60 günlük ateşkesin kalıcı bir çözümden ziyade zaman kazanma hamlesi olduğu konusunda hemfikir.
Petrol piyasalarında son haftaların en düşük seviyeleri görülüyor. Brent petrolün vadeli varil fiyatı 76,54 dolara, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise 72,83 dolara kadar geriledi. Pakistan'ın arabuluculuğunda 14 Haziran'da imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın geçişlere açılmasını da kapsayan mutabakat, piyasalarda oluşan ani şok beklentisini şimdilik dizginlemiş görünüyor.
Belirsizliğin gölgesindeki senaryolar
Norveç merkezli Rystad Energy tarafından hazırlanan projeksiyonlar, sürecin önündeki dört farklı ihtimali ortaya koyuyor. En güçlü seçenek olan yüzde 55'lik ihtimal, tarafların 60 günlük süreçte dar kapsamlı bir anlaşmaya varması. Bu senaryoda bile varil başına 5-10 dolarlık bir jeopolitik risk priminin piyasadan silinmeyeceği öngörülüyor. Müzakerelerin tamamen tıkanması ve çatışma ortamına dönülmesi durumunda ise bu primin 20 dolara kadar tırmanabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar iyimserlik konusunda temkinli
Montel Analytics Jeopolitik Enerji Analisti Andres Cala, piyasadaki mevcut düşüşün gerçek bir barıştan ziyade bir rahatlama fiyatlaması olduğunu vurguluyor. Cala, "Taraflar farklı açıklamalarla kendi kamuoylarına zafer mesajları veriyor. Ancak bu düzenleme, kalıcı bir uzlaşmaya dair herhangi bir garanti içermiyor" değerlendirmesinde bulundu.
Diğer yandan Viyana Enerji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Fereydoun Barkeshli, önümüzdeki iki ayın belirleyici olacağını kaydediyor. Barkeshli'ye göre, sigorta ve nakliye maliyetleri hesaba katıldığında, toz duman dağılsa bile jeopolitik risk priminin tamamen yok olması zor görünüyor.
Fiyatların orta vadede 75-85 dolar bandında hareket etmesini bekleyen uzmanlar, ABD kaya petrolü üreticilerinin maliyet dengeleri ile Suudi Arabistan'ın bütçe gereksinimlerinin, OPEC+ cephesinde üretimi kısma kararlarını tetikleyebileceğine işaret ediyor. Enerji piyasaları şimdi, Washington ve Tahran arasındaki bu kırılgan diplomatik trafiğin somut bir sonuca evrilip evrilmeyeceğini izliyor.
