Türkiye’nin güneş enerjisi hamlesi kapsamında Suudi Arabistanlı yatırımcılarla Sivas ve Karaman’da inşa edilecek santraller, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda ciddi eleştirilere neden oldu. Muhalefet, verilen teşvikler ve alım garantilerinin uzun vadede ülke ekonomisine ağır bir fatura çıkaracağını savunuyor.
TBMM Dışişleri Komisyonu gündemine gelen ve Sivas ile Karaman illerinde hayata geçirilmesi planlanan dev güneş enerjisi projesi, muhalefet kanadının dikkat çeken şerhleriyle tartışma merkezine yerleşti. Namık Tan, Talih Özcan, Utku Çakırözer, Oğuz Kaan Salıcı ve Yunus Emre’den oluşan CHP’li komisyon üyeleri, anlaşmanın şartlarının Türkiye'nin lehine olmadığını belirten kapsamlı bir rapor sundu.
Yatırımda büyük kârlılık dengesi
Muhalefet temsilcilerinin hazırladığı şerhte, Suudi yatırımcıların projeye koyacakları yaklaşık 600 milyon avroluk sermayenin, Türkiye’nin sağladığı 30 yıllık alım garantisiyle birlikte toplamda 2,5 milyar avroluk bir geri dönüşe dönüşeceği vurgulandı. Özellikle Sivas’ta yaklaşık 1,31 milyar avro, Karaman’da ise 1,17 milyar avro tutarında bir ödeme taahhüdünün altına girildiği ifade edildi. Vekiller, Türkiye’nin enerji arz fazlası durumunda dahi üretilen elektriği satın alma yükümlülüğünün bulunmasına dikkat çekerek sistemin sürdürülebilirliğini sorguladı.
Muafiyetler ve ücretsiz arazi tahsisi tepkisi
Anlaşmanın mali boyutu kadar yatırımcıya sunulan kolaylıklar da eleştiri konusu oldu. Proje özelinde yatırımcı firmaya ücretsiz arazi tahsisi yapılacağı, altyapı ve imar süreçlerinin ise tamamen devlet tarafından üstlenileceği belirtildi. Bununla birlikte KDV, ÖTV, Damga Vergisi ve Gümrük Vergisi gibi kalemlerde sağlanacak geniş kapsamlı muafiyetlerin, yerli yatırımcılar için de bir haksız rekabet ortamı yaratabileceği uyarısı yapıldı.
Bakanlık cephesinde beklentiler yüksek
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, daha önce yaptığı açıklamalarda projeyi bir "rekor" olarak nitelendirmişti. Kilovatsaat başına 1,99 avro/sent seviyesindeki alım fiyatının, bugüne kadar sağlanan en ekonomik enerji maliyetlerinden biri olduğunu savunan Bayraktar, projenin Türkiye için stratejik önemine vurgu yapmıştı. 2027’de temelinin atılması hedeflenen ve yaklaşık 2,1 milyon hanenin elektriğini karşılaması beklenen santrallerin, 2029 yılında tam kapasiteyle faaliyete geçmesi planlanıyor. Yüzde 50 yerlileştirme şartı içeren ve 2 milyar dolarlık dış finansmanla desteklenecek bu yatırım, Türkiye'nin yenilenebilir enerji portföyünün en büyük parçalarından biri olma özelliğini taşıyor.
