3 Mart 2023’te çıkan EYT yasasıyla milyonlarca kişi emekli olurken, sigorta girişi 9 Eylül 1999 ve sonrası olanlar “1 günle” 17 yıl geç emekli olma riskiyle karşı karşıya kalmıştı. Beklenen “Kademeli Emeklilik” düzenlemesi için Ankara’da teknik çalışmaların başladığı sinyali verildi.
Türkiye’nin sosyal güvenlik gündeminin en sıcak başlığı, şüphesiz ki 2000-2008 arası sigorta girişi olanların durumu. EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 öncesi girişlileri kapsarken, 9 Eylül 1999 sabahı işe giren bir vatandaşın emeklilik yaşının kadınlarda 58’e, erkeklerde 60’a fırlaması, “Adalet İstiyoruz” seslerinin yükselmesine neden olmuştu.
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) çatısı altında birleşen mağdurlar için hükümet kanadından ve SGK uzmanlarından umut verici açıklamalar gelmeye başladı.
Sorun Ne? “17 Yıllık Ceza”
Mevcut tabloda adaletsizlik şu örnekle açıklanıyor:
Ali Bey (Giriş: 8 Eylül 1999): 43 yaşında, 5975 prim günüyle emekli oldu.
Veli Bey (Giriş: 9 Eylül 1999): Sadece 1 gün sonra işe girdiği için 60 yaşını beklemek zorunda. Arada tam 17 yıl fark var.
Bu uçurumun anayasal eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savunan mağdurlar, çözümün “Kademeli Emeklilik” olduğunu belirtiyor.
Masadaki Formül: Kademeli Emeklilik Nedir?
Hükümetin çalışma masasında olduğu belirtilen ve SGK uzmanlarının üzerinde durduğu formül, yaş şartının tamamen kaldırılması değil, giriş yılına göre yumuşatılması esasına dayanıyor.
Eğer düzenleme kabul edilirse, 1999-2008 arası girişliler için şöyle bir tablo öngörülüyor:
| İşe Giriş Tarihi | Mevcut Emeklilik Yaşı (Kadın/Erkek) | Talep Edilen / Öngörülen Yaş |
|---|---|---|
| 09.09.1999 Sonrası | 58 / 60 | 43-45 |
| 2000 Yılı | 58 / 60 | 45-46 |
| 2001 Yılı | 58 / 60 | 46-47 |
| 2002 Yılı | 58 / 60 | 47-48 |
| 2008’e Kadar | 58 / 60 | Kademeli Artış (50-52) |
İsa Karakaş: “2026 Yılından Umutluyum”
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, yaptığı son değerlendirmelerde 2000 sonrası girişliler için tünelin ucunda ışık göründüğünü belirtti. Karakaş, hükümetin çalışma hayatına dair yeni bir reform paketi hazırlığında olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Sosyal güvenlik sistemindeki bu 17-20 yıllık uçurum sürdürülebilir değil. Hükümetin ‘Türkiye Yüzyılı’ vizyonu kapsamında, özellikle 2026 yılında çalışma hayatındaki bu dengesizliği giderecek bir ‘Kademeli Geçiş’ düzenlemesini masaya getirmesini bekliyorum. Umutsuzluğa kapılmayın, bu mağduriyetin giderilmesi bir zorunluluktur.“
Özgür Erdursun: “Formül Torba Yasada Olabilir”
Konuyu en başından beri gündemde tutan Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun ise teknik detaylara dikkat çekti. Erdursun, bir gün farkla oluşan emeklilik yaşı uçurumunun anayasal eşitliğe aykırı olduğunu savunarak, masadaki olası formülü şöyle özetledi:
“Sistemin aktüeryal dengesi oturduğunda bu düzenleme kaçınılmaz olacak. Beklentimiz; kadınlarda 58, erkeklerde 60 olan yaş şartının, işe giriş tarihine göre kademeli olarak geriye çekilmesidir. Örneğin erkeklerde 60 yerine 52, 54, 56 gibi yaş baremleri getirilerek yumuşak bir geçiş sağlanabilir. Bu düzenleme kapsamlı bir Torba Yasa ile Meclis’e gelebilir.“
Masadaki “Kademeli Emeklilik” Tablosu Nasıl Olabilir?
Uzmanların işaret ettiği ve Ankara kulislerinde konuşulan taslak çalışmaya göre, 1999-2008 arası girişliler için şu yaş aralıkları öngörülüyor:
| İşe Giriş Tarihi | Mevcut Emeklilik Yaşı (Kadın/Erkek) | Uzmanların Öngördüğü Yaş Aralığı |
|---|---|---|
| 09.09.1999 – 2000 | 58 / 60 | 43 – 45 |
| 2001 – 2002 | 58 / 60 | 46 – 48 |
| 2003 – 2004 | 58 / 60 | 49 – 51 |
| 2005 – 2008 | 58 / 60 | 52 – 54 |
EMADDER’den Ortak Çağrı
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) de uzmanların bu açıklamalarını destekleyerek, “Seçimsiz geçecek bu dönem, sosyal güvenlikteki yaraların sarılması için en uygun zamandır” çağrısında bulundu. Vatandaşların, uzman isimlerin açıklamalarını ve resmi kanalları takip etmeleri, sosyal medyadaki bilgi kirliliğine karşı dikkatli olmaları öneriliyor.
Çalışma Bakanlığı Ne Diyor?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, şu an için resmi bir “Kademeli Emeklilik Taslağı” yayınlamadı. Ancak Bakanlık bürokratlarının, prim günü dolmuş ancak yaşı bekleyen (2000 sonrası girişliler) grubun maliyet analizini yaptığı ve “Kısmi Emeklilik” (3600/4500 gün ile) şartlarının esnetilebileceği kulislerde konuşuluyor.
Vatandaşların, sosyal medyadaki “Yasa çıktı, başvurun” şeklindeki dolandırıcılık amaçlı paylaşımlara itibar etmemeleri, sadece TBMM ve Resmi Gazete süreçlerini takip etmeleri önem arz ediyor.
