4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 505 ve 506. maddelerinde yapılan düzenlemeyle birlikte kardeşlerin saklı pay hakkı kaldırıldı. Böylece kardeşler artık, geçerli bir vasiyetname bulunması halinde mirastan garanti pay talep edemeyecek.
Saklı Pay Nedir?
Saklı pay, miras bırakan kişinin (muris) mal varlığı üzerinde kanunen koruma altına alınan ve vasiyetnameyle dahi tamamen ortadan kaldırılamayan miras payını ifade ediyor. Bu hak, belirli yakınlık derecesindeki mirasçılar için güvence niteliği taşıyor.
Yapılan değişiklikle birlikte kardeşler, “saklı pay sahibi mirasçı” statüsünden çıkarıldı.
Kimlerin Saklı Payı Devam Ediyor?
Yeni düzenlemeye göre saklı pay hakkı devam eden mirasçılar şunlar:
Altsoy (Çocuklar ve Torunlar): Yasal miras payının %50’si
Sağ kalan eş: Duruma göre yasal miras payının tamamı saklı pay kapsamında
Anne ve baba (Üstsoy): Yasal miras payının %25’i
Kardeşler: Saklı pay hakkı tamamen kaldırıldı.
Bu değişiklikle birlikte, bir kişi çocuğu ve eşi olmadan vefat ederse ve sağlığında resmi bir vasiyetname düzenleyerek tüm mal varlığını üçüncü bir kişiye, vakfa ya da hayır kurumuna bırakmışsa; kardeşler “tenkis davası” açarak pay talebinde bulunamayacak.
Çocuğu Olmayanlar İçin Kritik Değişiklik
Düzenleme özellikle çocuğu bulunmayan vatandaşları yakından ilgilendiriyor.
Önceki uygulamada, çocuğu olmayan ve mirasını başka bir kişiye bırakmak isteyen mirasbırakanın kardeşleri, saklı pay gerekçesiyle dava açabiliyordu.
Yeni sistemde ise kişi sağlığında noterde resmi vasiyetname düzenleyerek mal varlığını istediği kişi ya da kuruma bırakabiliyor. Bu durumda kardeşlerin mirastan pay alma hakkı bulunmuyor.
Vasiyetname Şartı Hayati Önem Taşıyor
Uzmanlar, burada en kritik noktanın resmi vasiyetname düzenlenmesi olduğuna dikkat çekiyor.
Eğer kişi sağlığında noterde vasiyetname hazırlamazsa, miras otomatik olarak yasal mirasçılara geçiyor. Bu durumda eş, anne-baba yoksa kardeşler ve onların altsoyu mirasçı oluyor.
Yani kardeşlerin saklı payı kaldırılmış olsa da, vasiyetname yapılmadığı takdirde yasal mirasçılık sıfatı devam ediyor.
“Evlatlıktan Red” (Mirasçılıktan Çıkarma) Şartları Neler?
Halk arasında “evlatlıktan red” olarak bilinen mirasçılıktan çıkarma (ıskat) ise daha ağır şartlara bağlı.
Bir mirasçı (örneğin çocuk), ancak şu durumlarda saklı payından mahrum bırakılabiliyor:
Mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemişse (örneğin cana kast, ağır darp),
Aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ciddi biçimde yerine getirmemişse (bakım yükümlülüğü gibi).
Bu durumların vasiyetnamede açıkça gerekçelendirilmesi gerekiyor.
Yeni düzenleme, miras planlamasında özellikle çocuğu olmayan bireyler için önemli bir esneklik sağlarken; resmi vasiyetnamenin önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
