FO2HB değeri düşüklüğü, kandaki fetal oksihemoglobin (HbF) oranının yaşa göre normal kabul edilen seviyelerin altında olması durumudur. Özellikle yenidoğan ve bebeklerde değerlendirilen bu parametre, bazı kalıtsal kan hastalıklarının erken göstergesi olabilir.
HbF (Fetal Hemoglobin), anne karnındaki bebekte oksijen taşınmasını sağlayan özel bir hemoglobin türüdür. Doğumdan sonra zamanla azalır ve yerini yetişkin tipi hemoglobin (HbA) alır. Ancak bu düşüş beklenenden erken ya da fazla olursa, altta yatan hematolojik bir sorun araştırılabilir.
FO2HB DEĞERİ NEDİR?
FO2HB, kan gazı ve bazı özel hematoloji testlerinde ölçülen fetal oksihemoglobin yüzdesini ifade eder. Özellikle şu gruplarda önemlidir:
Yenidoğanlar
Prematüre bebekler
Anne karnındaki fetüsler
Kalıtsal kan hastalığı şüphesi olan çocuklar
HbF’nin oksijen bağlama kapasitesi yetişkin hemoglobinine göre daha yüksektir. Bu nedenle fetal dönemde hayati önem taşır.
FO2HB DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
FO2HB’nin düşük çıkması, kandaki fetal hemoglobin miktarının gelişim normlarının altında olduğunu gösterir.
Tek başına bir hastalık değildir; ancak şu durumların habercisi olabilir:
Beklenenden az HbF üretimi
Hemoglobin sentez bozuklukları
Genetik kan hastalıklarına yatkınlık
Kemik iliği fonksiyon bozuklukları
Oksijen taşıma kapasitesinde azalma riski
FO2HB DÜŞÜKLÜĞÜNÜN NEDENLERİ
1. GENETİK VE KALITSAL HASTALIKLAR
Beta talasemi taşıyıcılığı
Beta talasemi major veya intermedia
Hemoglobin sentez bozuklukları
DNA mutasyonlarına bağlı HbF üretim kusurları
Nadir olarak orak hücre anemisi
Bu hastalıklarda HbF üretimi yetersiz olabilir.
2. GELİŞİMSEL FAKTÖRLER
Prematüre doğum
HbF’nin normalden erken azalması
Doğum travması
Perinatal stres
3. KEMİK İLİĞİNİ ETKİLEYEN DURUMLAR
Aplastik anemi
Kalıtsal anemiler
Kemik iliği baskılanması
Bazı bağışıklık sistemi hastalıkları
4. ENFEKSİYON VE SİSTEMİK HASTALIKLAR
Ağır enfeksiyonlar ve inflamasyon süreçleri HbF üretimini etkileyebilir.
FO2HB DÜŞÜKLÜĞÜ BELİRTİLERİ
FO2HB düşüklüğü doğrudan belirti vermez. Ancak altta yatan hastalığa bağlı olarak şu bulgular görülebilir:
Solukluk
Nefes darlığı
Huzursuzluk
Beslenme güçlüğü
Halsizlik
Sarılık
Nadiren gelişim geriliği
Belirtiler mutlaka uzman hekim tarafından değerlendirilmelidir.
FO2HB NORMAL DEĞERLERİ
FO2HB seviyeleri yaşa göre değişiklik gösterir.
Yenidoğanlarda:
%50 – %80 aralığında olabilir (yüksek olması normaldir).
1 yaş sonrası:
HbF genellikle %1’in altına düşer.
Yenidoğanda %50’nin belirgin altında ölçülen değerler düşüklük olarak değerlendirilebilir.
FO2HB DÜŞÜKLÜĞÜ NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Tanı için şu testler uygulanabilir:
Tam kan sayımı (CBC)
Hemoglobin elektroforezi
Periferik yayma
DNA analizleri
Yenidoğan tarama testleri
Sonuçlar pediatrik hematoloji uzmanı tarafından yorumlanmalıdır.
FO2HB DÜŞÜKLÜĞÜ TEDAVİ EDİLİR Mİ?
FO2HB düşüklüğü tek başına tedavi gerektirmez. Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır.
Uygulanabilecek yöntemler:
Talasemi durumunda düzenli takip
Gerekirse kan transfüzyonu
Folik asit desteği
Genetik danışmanlık
Beslenme düzenlemeleri
Periyodik izlem
Bazı vakalarda yalnızca takip yeterli olabilir.
NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?
FO2HB değeri yaş normlarının belirgin altında ise
Ailede kalıtsal kan hastalığı öyküsü varsa
Bebekte kansızlık belirtileri görülüyorsa
Testlerde hemoglobin tipi bozuklukları saptandıysa
Erken tanı, olası ciddi hematolojik hastalıkların önlenmesi açısından büyük önem taşır.
