Türkiye'nin enerji arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla hayata geçirmeyi hedeflediği yeni nükleer enerji santralleri için planlanan vergi avantajlarının mali boyutu netleşmeye başladı. Akkuyu projesinin yaklaşık 25 milyar dolarlık yatırım ölçeği baz alınarak hazırlanan projeksiyonlar, üç ayrı santralin toplam teşvik yükünün 600 milyar lirayı bulabileceğine işaret ediyor. Enerji sektöründeki bu devasa yatırımların teşvik mekanizması, büyük oranda inşaat süreçleri ile makine ve teçhizat alımlarında sağlanan KDV istisnaları ve iadeleri üzerine kurgulanıyor.
Nükleer teşvik bütçesi netleşiyor
Yapılan hesaplamalara göre, tek bir nükleer santral yatırımı için öngörülen teşvik tutarı 130 ile 150 milyar lira arasında değişiyor. Bu rakamın ikinci ve üçüncü santraller için de benzer ölçekte gerçekleşmesi durumunda, toplam teşvik tutarı 390 ile 450 milyar lira bandına ulaşıyor.
Hesaplamalarda KDV istisnası ve iadeleri en belirleyici kalem olarak öne çıkarken, tek bir santral için bu tutarın 125-140 milyar lira seviyesinde olacağı tahmin ediliyor. Bunun yanı sıra, yatırım sözleşmeleri ve belgeler üzerindeki damga vergisi istisnasının 2-5 milyar lira, kurumlar vergisi kaynaklı finansman avantajlarının ise yine 2-5 milyar lira civarında gerçekleşmesi bekleniyor.
Diğer ek teşvik ve avantajların da devreye girmesiyle toplam büyüklüğün 600 milyar liralık sınırı aşabileceği öngörülüyor.
Teşvikler on yıla yayılıyor
Teşviklerin yatırımların ilerleyişine paralel olarak yıllara yayılması ve kademeli bir şekilde uygulanması planlanıyor. Tek bir santral için oluşturulan 10 yıllık projeksiyona bakıldığında, ilk yıl teşvik tutarının 10-12 milyar lira seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.
Yatırımın hız kazandığı üçüncü, dördüncü ve beşinci yıllarda ise bu tutarın yıllık 20-22 milyar liraya çıkması öngörülüyor. Onuncu yıla gelindiğinde ise teşvik miktarının 2-3 milyar liraya kadar gerilemesi bekleniyor.
İkinci ve üçüncü santraller için yapılan ayrı bir hesaplama ise bu iki yatırımın toplam teşvik tutarının 260-300 milyar lira aralığında olacağını gösteriyor. Sürecin ilerleyişi ve teşviklerin uygulama detayları, enerji piyasasının önümüzdeki dönemdeki en kritik gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek.
