Alkalen Fosfataz (ALP), vücudun birçok dokusunda bulunan ancak en yoğun olarak karaciğer, kemikler ve sindirim sisteminde yer alan önemli bir enzimdir. Proteinlerin parçalanmasına yardımcı olan bu enzim, özellikle karaciğer fonksiyonları ve kemik sağlığı hakkında önemli ipuçları verir. Kandaki ALP seviyesini ölçen testler, olası karaciğer ve kemik hastalıklarının teşhisinde sıkça kullanılır.
ALKALEN FOSFATAZ (ALP) NEDİR?
Alkalen fosfataz; karaciğer, kemikler, bağırsaklar, böbrekler ve gebelik döneminde plasentada üretilen bir enzimdir. Kemik ve diş oluşumu, hücre yenilenmesi ve bağırsaklarda bazı moleküllerin taşınması gibi temel biyolojik süreçlerde görev alır.
Kanda ölçülen ALP değeri, özellikle karaciğer ve kemik dokusunda meydana gelen hasarların belirlenmesinde yol göstericidir.
ALKALEN FOSFATAZ (ALP) TESTİ NEDİR?
ALP testi, kandaki alkalen fosfataz miktarını ölçen basit bir kan testidir. En sık şu durumlarda istenir:
Karaciğer hastalıklarından şüphelenildiğinde
Safra yolu tıkanıklıklarında
Kemik hastalıkları araştırılırken
Nedeni bilinmeyen halsizlik veya sarılık durumlarında
İki tür ALP testi vardır:
Genel ALP Testi: Kandaki toplam ALP miktarını ölçer.
ALP İzoenzim Testi: Enzimin hangi dokudan kaynaklandığını belirlemeye yardımcı olur.
ALKALEN FOSFATAZ DEĞERLERİ KAÇ OLMALIDIR?
ALP değerleri yaşa, cinsiyete ve laboratuvara göre değişiklik gösterebilir.
Genel referans aralığı:
44 – 147 IU/L
Bazı laboratuvarlarda bu aralık 30 – 120 IU/L olarak kabul edilebilir.
Çocukluk, ergenlik, gebelik ve ileri yaş dönemlerinde ALP değerleri fizyolojik olarak yüksek çıkabilir.
ALKALEN FOSFATAZ DÜŞÜKLÜĞÜ
ALP değerinin referans aralığının altında olması durumudur. Genellikle ciddi bir hastalık göstergesi değildir ancak bazı durumlarda altta yatan neden araştırılmalıdır.
ALP DÜŞÜKLÜĞÜNÜN NEDENLERİ
Magnezyum, çinko ve B12 eksikliği
Yetersiz beslenme
Pernisiyöz anemi
Wilson hastalığı
Hipofosfatemi
Skorbüt
Tiroid hormonu yetersizliği
ALP DÜŞÜKLÜĞÜNÜN BELİRTİLERİ
Halsizlik
Kilo kaybı
İştahsızlık
Kas güçsüzlüğü
Mide bulantısı
Karın ağrısı
Sarılık
ALP DÜŞÜKLÜĞÜ NELERE YOL AÇAR?
Uzun süreli düşük ALP seviyeleri:
Kemiklerin zayıflamasına
Kırık riskinin artmasına
Diş problemlerine
D vitamini eksikliğine
neden olabilir.
ALP DÜŞÜKLÜĞÜ TEDAVİSİ
Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır. Uygulanabilecek yöntemler şunlardır:
D vitamini takviyesi
Kalsiyum desteği
Beslenme düzeninin iyileştirilmesi
Eksik vitamin ve minerallerin tamamlanması
Gerekirse ilaç düzenlemesi
ALKALEN FOSFATAZ YÜKSEKLİĞİ
ALP değerinin referans aralığının üstünde olması durumudur. Genellikle karaciğer veya kemik kaynaklı sorunlara işaret eder.
ALP YÜKSEKLİĞİNİN NEDENLERİ
Karaciğer hastalıkları
Safra yolu tıkanıklıkları
Kemik kırıkları ve iyileşme süreci
Osteoporoz
Paget hastalığı
D vitamini eksikliği
Tiroid ilaçları
Gebelik
Epilepsi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
ALP YÜKSEKLİĞİNİN BELİRTİLERİ
Sarılık
Karın ağrısı
İshal
Bulantı ve kusma
İştahsızlık
Yorgunluk ve halsizlik
ALP YÜKSEKLİĞİ NELERE YOL AÇAR?
Karaciğer fonksiyonlarının bozulmasına
Kemik zayıflığına
Metabolik sorunlara
Ciddi sağlık problemlerine
ALP YÜKSEKLİĞİ TEDAVİSİ NASIL OLUR?
Tedavi süreci, yüksekliğe neden olan faktöre bağlıdır.
Kemik kaynaklı sorunlarda vitamin ve mineral desteği
Safra yolu problemlerinde ilaç tedavisi
Gerekirse cerrahi müdahale
İlaç kaynaklı durumlarda doz ayarlaması veya ilacın kesilmesi
ALP değerlerinde anormallik tespit edildiğinde mutlaka uzman bir doktora başvurulması gerekir.
