1948 yılında topraklarından koparılan Filistinli mülteciler için "Büyük Felaket" anlamına gelen Nekbe, aradan geçen 78 yıla rağmen tazeliğini koruyan bir yara olmaya devam ediyor. Lübnan’daki kamplarda hayat mücadelesi veren mülteciler, evlerine dönme hayallerini kuşaktan kuşağa aktarıyor.
Lübnan'daki kamplarda yaşamını sürdüren binlerce Filistinli için 15 Mayıs, sadece takvim yapraklarında bir tarih değil, nesiller boyu süren bir adaletsizliğin simgesi. İsrail’in 1948’de gerçekleştirdiği işgal hareketiyle evlerinden edilen yaklaşık 1 milyon kişi, o gün "iki gün sonra döneriz" diyerek ayrıldıkları topraklarına bir daha ayak basamadı. Bugün ise bu mülteciler, hem geçmişin yasını tutuyor hem de güncel saldırıların gölgesinde yeni bir belirsizliğin pençesinde yaşıyor.
Hafızalarda Tazeliğini Koruyan Göç Hikayeleri
Ayn el-Hilve gibi mülteci kampları, sadece derme çatma yapıları değil, aynı zamanda Filistin kentlerinin fotoğrafları ve yaşlıların anlattığı hikayelerle adeta birer "açık hava müzesi" işlevi görüyor. 79 yaşındaki Zekiye Haseneyn, Hayfa’dan Bint Cubeyl’e uzanan o zorunlu yolculuğu hala dün gibi hatırlıyor. Haseneyn, ailesinin o dönemde bu ayrılığın geçici olduğuna inandırıldığını ancak bu "geçici" durumun 78 yıllık bir yaşam mücadelesine dönüştüğünü vurguluyor.
Bir diğer tanık 91 yaşındaki Behiye Salih ise, Sıblan beldesinden başlattıkları ve Lübnan’ın pek çok noktasına savrulan göç yolculuğunun dehşetini aktarıyor. Gece karanlığında yaralanarak çıktığı o yolun izlerini bugün bile taşıdığını belirten Salih, mültecilerin hafızasındaki yer değiştirme travmasının nesiller boyu sürdüğünü ifade ediyor.
İstatistiklerin Ötesindeki İnsani Dram
Birleşmiş Milletler verileri, Lübnan genelinde yaklaşık 489 bin kayıtlı Filistinli mültecinin varlığına işaret ediyor. Bunların önemli bir kısmı, altyapı sorunları ve ekonomik darboğazla boğuşan 12 ayrı mülteci kampında barınıyor. Resmi rakamlar 50 bin civarında mülteciyi işaret etse de, gayriresmi veriler Ayn el-Hilve gibi kamplardaki nüfusun çok daha yoğun olduğunu gösteriyor.
Filistinli mülteciler için Nekbe, bugün sadece tarih kitaplarında yer alan bir olay değil; Gazze ve Lübnan genelindeki güncel saldırılarla yeniden tetiklenen bir endişe kaynağı. Yaşlı mülteciler, bugünün çocuklarının kendi yaşadıkları sürgünü bir kader olarak görmemesi gerektiğini belirterek, geri dönüş haklarının vazgeçilmez olduğunun altını çiziyor. Her geçen yıl bir "bekleyiş" ile geçse de, kamplardaki Filistinlilerin evlerinin kapılarını açacak o eski anahtarlara olan inançları sönmüyor.
