Almanya ve Fransa’nın 100 milyar avro bütçeli ortak hava muharebe projesini sonlandırma kararı aldığı belirtilirken, Avrupa’nın savunma kapasitesini yenileme hedefleri belirsizliğe gömüldü.
Avrupa Birliği’nin güvenlik mimarisini yeniden şekillendirmesi beklenen Yeni Nesil Hava Muharebe Uçağı Sistemi (FCAS) projesi, uzun süren siyasi ve teknik anlaşmazlıkların ardından rafa kaldırıldı. Karadağ’daki AB-Batı Balkanlar Zirvesi sırasında bir araya gelen Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, projenin sürdürülemez olduğu noktasında uzlaştığı kaydedildi.
Stratejik beklentilerdeki derin uçurum
Projenin başarısızlığa uğramasının temelinde, iki ülkenin savunma doktrinleri arasındaki temel farkların yattığı ifade ediliyor. Fransa, geliştirilecek yeni uçağın uçak gemileriyle entegre çalışmasını ve nükleer caydırıcılık kapasitesine sahip olmasını şart koşarken, Almanya tarafının Berlin’in operasyonel öncelikleri doğrultusunda bu niteliklere ihtiyaç duymadığı görüşünü savunduğu iddia edildi.
Söz konusu ayrılık, savunma sanayisi devleri Airbus ve Dassault Aviation arasındaki patent hakları, teknoloji paylaşımı ve yönetim kontrolü üzerindeki kronik rekabetle de birleşince projenin devamı imkansız hale geldi. Analistler, siyasi iradenin ticari rekabet ve askeri öncelik farklılıklarını aşmakta yetersiz kaldığını vurguluyor.
Avrupa savunmasında rota değişimi
FCAS projesinin sonlanması, kıta genelinde savunma tedarik süreçlerini de doğrudan etkiliyor. Belirsizliğin hakim olduğu ortamda, birçok Avrupa ülkesinin halihazırda operasyonel yetkinliği kanıtlanmış ABD menşeli F-35 gibi platformlara yöneldiği gözlemleniyor.
Önümüzdeki dönemde Fransız Dassault’un Rafale teknolojisini geliştirmeye devam etmesi beklenirken, Airbus’ın ise Saab gibi Avrupalı ortaklarla veya İngiltere, Japonya ve İtalya tarafından yürütülen GCAP projesi gibi farklı ittifaklarla iş birliği arayışına girebileceği değerlendiriliyor.
Avrupa’nın uzun süredir hedeflediği ortak savunma sanayisi vizyonunun, bu kararla birlikte yerini ulusal odaklı veya daha geniş ölçekli küresel ortaklıklara bırakacağı öngörülüyor. Projenin iptali, AB’nin askeri bağımsızlık hedeflerine yönelik ciddi bir sınama olarak değerlendiriliyor.
