İstanbul’daki World Decolonization Forum’da uzmanlar, yapay zeka ve dijitalleşmenin yarattığı yeni tahakküm biçimlerini masaya yatırarak teknolojinin küresel eşitsizliği derinleştirdiğine dikkat çekti.
Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleşen "Teknokolonyalizm: Bilgi, Güç ve Algoritmik Hakimiyet" başlıklı oturum, dijital çağın getirdiği güç dengesizliklerini derinlemesine inceledi. Uzmanlar, teknolojinin sivil amaçlardan uzaklaşıp toplumsal kontrol mekanizmasına dönüşme riskini vurguladı.
Veri kolonyalizmi ve servet transferi
İletişim bilimci Ulises Ali Mejias, günümüzdeki dijital cihazların ve internet kullanımının, yeni nesil bir sömürgecilik aracı olan "veri kolonyalizmine" hizmet ettiğini belirtti. Mejias, bireylerden toplanan verilerin sadece servet üretimi için değil, aynı zamanda toplumları kontrol altında tutmak adına kullanıldığını savundu. Yapay zekanın insani emeğin yerini alma amacı güttüğünü ifade eden Mejias, mevcut teknolojik gelişmelerin toplumsal faydadan ziyade eşitsizliği perçinlediği görüşünde.
Sivil teknolojiden savaş odaklı sistemlere geçiş
Mühendislik dünyasından gelen uyarılar da benzer bir tehlikeye işaret ediyor. Bilgisayar Mühendisi Prof. Çetin Kaya Koç, yazılım teknolojilerinin kökeninde yatan sivil vizyonun yerini giderek artan bir militarizasyona bıraktığını belirtti. Silikon Vadisi’nin inovasyonu artık savaş teknolojileri üzerinden tanımladığını ifade eden Koç, yapay zeka ve makine öğreniminin tıp gibi alanlardaki olumlu potansiyeline rağmen, bu araçların sömürgeci projelerin bir parçası haline dönüştürülmesinin büyük bir tehdit oluşturduğunu söyledi.
Farklı bir gelecek arayışı
Oturumda söz alan Cornell Üniversitesi’nden Siba N’Zatioula Grovogui, Avrupa merkezli teknolojik teslimiyetin hayal kırıklığı yarattığını belirtirken, Çin’in geliştirdiği yapay zeka modellerinin Afrika için daha farklı bir yol sunabileceğini dile getirdi. Siyasi ekonomist Ann Pettifor ise mevcut küresel finansal yapının hem Batı'yı hem de gelişmekte olan ülkeleri tahakküm altına alan bir sarmala dönüştüğünü vurguladı. Yazar Afua Hirsch ise sömürgeci mirasın modern anlatılarda ısrarla göz ardı edildiğine dikkat çekerek, gerçek değişimin bu tarihsel körlüğün giderilmesiyle mümkün olabileceğini ifade etti.
