Dünya çapında 150 yazar, eleştirmen ve akademisyenin katılımıyla hazırlanan özel seçki, edebiyat çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Zirvenin sahibi George Eliot olurken, Türk edebiyatının listede temsil edilmemesi gözlerden kaçmadı.
İngiliz basın kuruluşu The Guardian tarafından organize edilen ve literatüre yön veren isimlerin dahil olduğu kapsamlı oylama süreci nihayete erdi. Aralarında Elif Şafak, Salman Rushdie ve Ian McEwan gibi dünya çapında tanınmış edebiyatçıların yer aldığı 150 kişilik dev jüri, insanlık tarihinin en etkileyici 100 romanını belirlemek için bir araya geldi.
Yapılan değerlendirmeler sonucunda, 19. yüzyılın toplumsal yapısını ve insan psikolojisini derinlemesine irdeleyen George Eliot imzalı Middlemarch, tüm rakiplerini geride bırakarak listenin en tepesine yerleşti.
Batı merkezli bakış açısı tartışma yarattı
Listenin açıklanmasıyla birlikte edebiyat otoriteleri arasında önemli bir tartışma konusu da gün yüzüne çıktı. Son yıllarda Yaşar Kemal, Orhan Pamuk, Sabahattin Ali ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi yerli edebiyatımızın dev isimlerinin eserlerinin dünya genelinde büyük beğeni toplamasına ve İngilizce çevirileriyle ödüllere layık görülmesine rağmen, bu 100 kitaplık seçkide tek bir Türk romanının dahi yer bulamaması, seçkinin Avrupa merkezli bir perspektifle oluşturulduğu eleştirilerini beraberinde getirdi.
Zirvedeki üç dev eser
Jürinin ortak kararıyla ilk üç sıraya yerleşen eserler şu şekilde sıralandı:
Middlemarch (George Eliot): Virginia Woolf’un da övgüyle bahsettiği bu devasa eser, toplumsal reform ve bireysel vicdan temalarını Dorothea Brooke karakteri üzerinden ustalıkla işliyor.
Beloved (Toni Morrison): Köleliğin karanlık izlerini fantastik unsurlarla buluşturan bu roman, Morrison’a Nobel ve Pulitzer kapılarını aralayan edebi bir anıt olarak ikinci sırada bulunuyor.
Ulysses (James Joyce): Bilinç akışı tekniğinin en uç örneği olan bu eser, Joyce’un Leopold Bloom’un tek bir gününü epik bir dille anlattığı modernist bir başyapıt olarak üçüncülük koltuğunda.
Listenin geri kalanında ise Virginia Woolf, Marcel Proust, Leo Tolstoy, Charlotte Brontë, Jane Austen ve Gustave Flaubert gibi klasik edebiyatın dev isimleri yer aldı.
