Piyasalardaki mevcut dengesizliklerin kritik bir noktaya geldiğini belirten uzmanlar, döviz kurunu dizginleme çabalarının yolun sonuna yaklaştığı konusunda uyarıyor.
Türkiye ekonomisinin makro göstergeleri, ciddi bir kırılma riskine işaret ediyor. Özellikle dış ticaret açığı ve net uluslararası yatırım pozisyonundaki negatif seyir, finansal sistemin dayanıklılığını zorluyor. Uzmanlar, kurun baskılanmasıyla sağlanan kısa vadeli sakinliğin, cephanenin tükenmesiyle birlikte yerini çok daha sert bir sarsıntıya bırakabileceğini öngörüyor.
Borç yükü ve özel sektörün kırılganlığı
Ülkenin brüt dış borç stokunun 518,5 milyar dolar gibi yüksek bir seviyeye ulaşması, olası bir kur şokunda reel sektörün karşılaşacağı riskleri artırıyor. Özellikle döviz borcu bulunan ancak gelirini Türk Lirası üzerinden kazanan firmalar için kurdaki ani bir sıçrama, bilançoların bozulmasına ve kredi geri ödeme krizlerine yol açabilir. 2018 yılındaki kur şokunda yaşananların bir benzeri veya daha ağırının, mevcut döviz açığıyla çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
Rezervlerin psikolojik etkisi ve dış ticaretin ağırlığı
Merkez Bankası rezervlerinin durumu, sadece teknik bir veri olmanın ötesinde piyasa güvenini tayin eden en önemli değişkenlerden biri haline geldi. Eksi 360 milyar dolarlık net uluslararası yatırım pozisyonu, ekonominin dış şoklara karşı ne kadar savunmasız olduğunu gözler önüne seriyor. Piyasa oyuncuları, sınırlı rezervlerin bir savunma kapasitesi oluşturmadığına inandığı için, olası bir dalgalanmada tepkilerin çok daha şiddetli olması bekleniyor.
İthalat bağımlılığının bedeli
Dış ticaret tarafında ise tablo her geçen gün ağırlaşıyor. Yılın ilk dört ayında 40 milyar dolara yaklaşan açık, yıllık bazda 120 milyar dolar seviyelerini zorluyor. İthalata dayalı bir üretim modelinde kurun yükselmesi; enerji, gıda ve ara malı fiyatlarının doğrudan artması anlamına geliyor. Bu durum, toplumun alım gücünün daha da zayıflamasına ve fakirleşmenin derinleşmesine neden olacak.
Sonuç olarak, yüksek dış borç, negatif yatırım pozisyonu ve zayıflayan güven mekanizması, Türkiye ekonomisini "kur eksenli" bir çıkmaza sokmuş durumda. Yönetim politikalarındaki ısrarın, kaçınılmaz olan finansal sarsıntıyı sadece ötelediği ve biriken yükün her geçen gün daha da ağırlaştığı savunuluyor.
