Kharg Adası Nerede?
Kharg Adası, İran’ın güneyinde Basra Körfezi’nde yer alan kıtasal bir adadır.
İran ana karasına yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta
Hürmüz Boğazı’na yaklaşık 483 kilometre mesafede
Yaklaşık 20 kilometrekare yüzölçümüne sahip
Ada, İran’ın Buşehr eyaletine bağlı Khark ilçesinin merkezi konumunda bulunuyor ve adadaki tek yerleşim alanı Khark şehridir.
Kharg Adası Neden Önemli?
Kharg Adası’nın en büyük önemi petrol ihracatı açısından stratejik bir merkez olmasıdır.
Uzmanlara göre İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı bu ada üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu nedenle Kharg Adası, İran ekonomisinin en kritik enerji noktalarından biri olarak görülüyor.
Bir dönem ada üzerinde bulunan terminal, dünyanın en büyük açık deniz ham petrol terminallerinden biri olarak kabul ediliyordu.
İran-Irak Savaşı’nda Büyük Hasar Gördü
1980–1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşı sırasında Kharg Adası sık sık bombardımana uğradı. Petrol tesisleri ağır hasar gördü ve ihracat altyapısının büyük bir kısmı zarar gördü.
Savaşın ardından yapılan onarım çalışmaları uzun yıllar sürdü. 2009 yılına gelindiğinde adadan yaklaşık 950 milyon varil petrol ihracatı ve değişim işlemi gerçekleştirildiği bildirildi.
Kharg Adası’nın Tarihi Önemi
Kharg Adası yalnızca enerji merkezi değil, aynı zamanda zengin bir arkeolojik mirasa da ev sahipliği yapıyor.
Tarihi kaynaklara göre:
Ada 982 yılında inci kaynağı olarak kayıtlara geçti.
17. yüzyılda Fransız seyyah Jean de Thévenot adayı ziyaret etti.
18. yüzyılda Hollandalılar adada ticaret karakolu ve kale kurdu.
1838 yılında İngilizler kısa süreliğine adayı işgal etti.
1979’daki İran Devrimi sonrasında ise Amoco tarafından işletilen petrol tesisleri İran tarafından millileştirildi.
Adada Hangi Tarihi Yapılar Var?
Kharg Adası arkeolojik açıdan da oldukça önemli keşiflere sahne oldu. Ada üzerinde:
Selçuklu, Part ve Nabatean dönemlerine ait yapılar
Antik mezarlar ve taş tapınak kalıntıları
Hristiyan manastırı ve Nestoryen haçlı mezarlar
bulunuyor.
2007 yılında adada keşfedilen Ahameniş dönemine ait çivi yazılı kitabe, Pers İmparatorluğu’nun bölgedeki varlığına dair önemli bir kanıt olarak değerlendiriliyor.
Trump’ın Hedefi Olduğu İddiası
Son dönemde Kharg Adası, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik stratejileri kapsamında gündeme geldi. Bazı iddialara göre Trump yönetimi, İran’ın petrol ihracatının büyük bölümünün gerçekleştirildiği bu adayı kontrol altına alma planlarını değerlendirdi.
Uzmanlara göre Kharg Adası’nın kontrolünün kaybedilmesi, İran ekonomisi üzerinde ciddi bir baskı oluşturabilecek bir gelişme olabilir.
