Küresel hava yolu sektörü, jet yakıtı tedarikinde yaşanan darboğaz ve tırmanan maliyetler nedeniyle mayıs ayı uçuş programlarında ciddi revizyonlara giderek toplam 2 milyon koltuğu sistemden çekti.
Havacılık dünyası, özellikle şubat sonunda tetiklenen bölgesel çatışmaların ardından jet yakıtı fiyatlarında görülen astronomik artışla sarsılıyor. Havacılık verileri analiz platformu Cirium'un paylaştığı güncel raporlara göre, hava yolu şirketleri hem maliyetleri kontrol altına almak hem de arz güvenliğini sağlamak için uçuş ağlarında kesintiye gitmek zorunda kaldı. Nisan ortasından bu yana havayollarının sunduğu toplam kapasite 132 milyondan 130 milyona geriledi.
Krizin merkezinde ise Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik belirsizlikler yer alıyor. Yakıt tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle Asya'daki aktarma merkezleri uçuşları sınırlandırırken, Avrupa-Asya rotalarındaki dengeler de kökten değişti.
Uçuş Ağlarında Stratejik Küçülme
Yaşanan yakıt kıtlığı riski, dev şirketleri farklı önlemler almaya zorladı. Türk Hava Yolları, son iki haftalık periyotta dünya genelinde koltuk kapasitesini en fazla düşüren şirket oldu. Lufthansa, yakıt maliyetlerinin kârlılığı eritmesi üzerine mayıs ve ekim ayları arasında 20 bin seferi iptal etme kararı alırken, Delta Air Lines ise ağının yüzde 3,5'ini tamamen durdurdu.
Sektör genelinde bir ilk yaşandığına dikkat çeken analistler, geçmişteki fiyat dalgalanmalarından farklı olarak bu kez "fiziksel yakıt kıtlığı" endişesinin operasyonel kararları doğrudan etkilediğini vurguluyor. Air France-KLM Üst Yöneticisi Ben Smith, arz-talep dengesindeki bozulmanın küresel seyahat trafiğinde ciddi bir istikrarsızlık yarattığını ifade etti.
Verimli Uçak Arayışı ve Rota Optimizasyonu
Şirketler, yakıt tasarrufu sağlayabilmek için kapasite kullanımında değişikliğe gidiyor. Bazı hava yolları, yüksek doluluk oranına sahip olmayan hatlarda büyük gövdeli uçaklarını daha küçük ve verimli modellerle değiştiriyor. Örneğin Etihad, Hong Kong uçuşlarında Airbus A350 yerine Boeing 787 modelini tercih etmeye başladı.
Buna karşın, doğrudan uçuş talebinin yoğun olduğu bazı hatlarda ise tam tersi bir strateji izlenerek daha büyük uçaklara geçiş yapılıyor. Air China ve Air France gibi devler, stratejik hatlarda Boeing 777'nin daha geniş kapasiteli versiyonlarını devreye alarak uçuş başına birim maliyeti düşürmeye odaklanıyor. Ancak Vietnam'ın yakıt karnesi uygulamasına geçmesi gibi somut kısıtlamalar, havayollarının önümüzdeki aylarda çok daha zorlu bir sınavla karşı karşıya kalacağını gösteriyor.
