Küresel enerji arzının ana damarlarından olan Hürmüz Boğazı, geride kalan 100 günlük savaş sürecinde tarihsel ortalamasının çok altında bir deniz trafiğine sahne oldu.
Orta Doğu’daki çatışma ortamının derinleşmesiyle birlikte, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nda hareketlilik durma noktasına geldi. Veri analitik şirketi Kpler’in 7 Haziran tarihli raporuna göre, savaş öncesi dönemde günlük ortalama 130 civarında geminin geçiş yaptığı boğazda, son 100 günde toplamda 988 ticari gemi seyir gerçekleştirebildi. Normal şartlarda sadece bir haftada gerçekleşen bu yoğunluk, mevcut durumda üç ayı aşkın bir zamana yayıldı.
Savaşın başlamasının ardından 28 Şubat itibarıyla gemi trafiğinde sert bir düşüş gözlemlendi. Diplomatik süreçler ve askeri abluka iddiaları ışığında, deniz ticareti hem hacim hem de rota açısından ciddi bir dönüşüm yaşadı.
Stratejik rotalarda yeni yöntemler
Bölgedeki gerilimin tırmanmasıyla birlikte, deniz taşımacılığında güvenlik kaygıları ön plana çıktı. Boğazı kullanmak durumunda kalan pek çok ticari geminin, Uluslararası Denizcilik Örgütü rotalarından ziyade İran kara sularındaki yeni güzergahları tercih ettiği öne sürüldü. Bazı gemilerin ise Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) kapalı şekilde seyretmeyi seçmesi, bölgedeki denetim ve güvenlik belirsizliklerini artırdı. İran yönetimi tarafından uygulanan prosedürler ve ABD’nin bölgedeki ablukası, ticari akışın önündeki en büyük bariyer olarak kayıtlara geçti.
Enerji taşımacılığında arz daralması
Boğazdan geçen yüklerin dağılımına bakıldığında, toplam trafiğin yaklaşık yarısını petrol ve türevleri oluşturdu. Ancak Katar’daki LNG tesislerinde yaşanan aksaklıklar ve üretim durdurma süreçleri, doğal gaz ticaretini neredeyse tamamen sekteye uğrattı. Savaşın 100 gününde boğazdan yalnızca 18 LNG gemisinin geçiş yaptığı verilerle sabitlendi. Kuru yük taşımacılığı ise nispeten daha geniş bir coğrafyaya yayılsa da, Batı pazarlarına yönelik ticaret akışının büyük ölçüde kesildiği gözlendi.
Savaşın seyri, küresel enerji piyasalarının Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını bir kez daha gözler önüne sererken, deniz yolu üzerindeki kısıtlamaların devam edip etmeyeceği konusundaki diplomatik belirsizlikler güncelliğini koruyor.
