İsveçli bilim insanları, hareketsiz geçen zamanın kalitesinin demans gelişimi üzerinde belirleyici bir rol oynadığını kanıtladı; pasif oturma alışkanlıkları risk faktörü oluştururken, zihinsel uyarıcı aktiviteler koruyucu bir kalkan görevi görüyor.
Modern yaşamın getirdiği uzun saatler süren hareketsizlik, sağlık üzerinde çeşitli olumsuz etkiler yaratırken, son bilimsel veriler meselenin sadece 'ne kadar' oturduğumuzla değil, 'nasıl' oturduğumuzla ilgili olduğunu ortaya koydu. American Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanan kapsamlı bir çalışma, beyin sağlığı ile oturma biçimi arasındaki doğrudan bağı gözler önüne serdi.
Araştırmacılar, 1997-2016 yılları arasında 20 binden fazla katılımcıyı izleyerek, hareketsiz geçen sürelerin içeriğini mercek altına aldı. Elde edilen bulgular, televizyon karşısında saatler geçirmek gibi zihinsel etkileşimin düşük olduğu pasif eylemlerin, demans riski üzerinde olumsuz bir baskı yarattığını gösterdi.
Zihinsel hareketliliğin önemi
Öte yandan, çalışmada zihinsel olarak aktif hareketsiz davranışlar olarak tanımlanan okuma, ofis çalışmaları veya bilişsel becerileri tetikleyen hobilerin, pasif duruşlara oranla demans riskini kayda değer biçimde azalttığı belirlendi. Araştırma ekibi, tüm hareketsiz davranışların birbiriyle aynı kefeye konulmaması gerektiğinin altını çiziyor.
Karolinska Enstitüsü'nden Dr. Mats Hallgren, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, minimum enerji harcanan her oturma biçiminin beyin üzerindeki etkisinin farklı olduğunu vurguladı. Hallgren, "Otururken zihnimizi nasıl kullandığımız, ileri yaşlardaki bilişsel yetilerimizin en önemli belirleyicilerinden biri. Sadece fiziksel olarak değil, mental olarak da aktif kalmak, bunama başlangıcını öteleyebilecek bir stratejidir" ifadelerini kullandı.
Halk sağlığı için yeni bir rehber
İsveç ölçeğinde başlayan bu çalışma, ulaştığı sonuçların küresel nüfus için genel geçer kabul edilebileceğini ve gelecekteki demans önleme stratejilerinde temel bir kılavuz niteliği taşıdığını belirtiyor. Uzmanlar, özellikle yaşlılık dönemine hazırlık sürecinde, ekran başında pasif vakit geçirmek yerine zihni meşgul eden üretken eylemlere yönelmenin hayati bir koruma sağlayabileceği konusunda hemfikir.
