TÜİK’in 2025 yılı tüketim verileri, hane ekonomisindeki dengelerin tamamen değiştiğini kanıtladı. Vatandaşın kazancının büyük bölümü kira ve konut giderlerine giderken, sofralardaki israf oranları da ekonomik tablonun acı yüzünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), vatandaşın 2025 yılı içerisindeki harcama alışkanlıklarını mercek altına alan kapsamlı raporunu paylaştı. Yayınlanan veriler, barınma maliyetlerinin hane bütçesi üzerinde yarattığı baskının ulaştığı kritik boyutu rakamlarla ortaya koyuyor.
Barınma masrafları tüm harcamaların zirvesine yerleşirken, vatandaşın eğitim, sağlık ve finansal yatırımlar gibi alanlara ayırabildiği kaynaklar oldukça kısıtlı kaldı. Toplam tüketim pastasının yaklaşık yüzde 30’u sadece dört duvar arasına, yani konut ve kira giderlerine gidiyor.
Gelir Grupları Arasındaki Uçurum Derinleşiyor
Toplumdaki gelir dağılımı, harcama önceliklerini de keskin çizgilerle ayırıyor. Düşük gelirli haneler bütçelerinin neredeyse yarısını barınma ve gıdaya ayırmak zorunda kalırken, üst gelir grubunda ulaştırma harcamaları çok daha belirgin bir paya sahip. Özellikle tek başına yaşayan bireylerin, kazançlarının yüzde 41 gibi çok yüksek bir oranını kira ödemelerine ayırması, yalnız yaşayanlar için ekonomik zorluğun daha da derinleştiğini gösteriyor.
Öte yandan, serbest meslek sahibi olanlar için ulaşım en büyük gider kalemi olarak öne çıkarken, kalabalık ailelerde ise gıda harcamalarının toplam bütçe içindeki payı diğer gruplara oranla daha ağır basıyor.
Sofralardan Taşan İsraf Tablosu
Hanehalkı tüketim harcamaları raporunun bir diğer dikkat çeken noktası ise gıda israfı oldu. Satın alınan ürünlerin sofraya gelmeden çöpe gitme oranı, ekonomik kaybın boyutunu da artırıyor. Verilere göre, hanelerde en çok çöpe giden ürün gruplarının başında yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler geliyor. Onu yüzde 32,5 ile ekmek israfı, yüzde 15,1 ile de süt ürünlerindeki verimsizlik takip ediyor. Özellikle ekmek ve taze gıda tüketimindeki bu yüksek israf, mutfak masraflarını daha da yukarı taşıyan etkenlerden biri olarak raporda yer aldı.
