Péter Magyar’ın iktidara gelişiyle Macaristan’da taşlar yerinden oynadı; yıllarca sistemden beslenen iş dünyası elitleri, hesap verme korkusuyla ya sınır dışına çıkıyor ya da yeni yönetime uyum sağlamanın yollarını arıyor.
Macaristan’da Viktor Orbán döneminin sona ermesi, sadece siyasi arenada değil, ülkenin ekonomik dokusunda da köklü bir kırılmaya yol açtı. Yıllar boyunca iktidarın sağladığı ayrıcalıklarla büyüyen ve “ulusal işbirliği sistemi” olarak adlandırılan yapının merkezinde yer alan oligarklar, yeni Başbakan Péter Magyar’ın radikal reform vaatleri karşısında köşeye sıkışmış durumda.
Yolsuzlukla mücadeleyi temel vaadi haline getiren Magyar, kamu ihalelerinin şeffaflaştırılacağını ve geçmiş dönemdeki usulsüzlüklerin tek tek mercek altına alınacağını açıkça ilan etti. Bu kararlılık, iktidara yakınlığıyla bilinen iş insanları arasında büyük bir panik havası yarattı.
Kaçış planları ve iade tartışmaları
Magyar’ın açıklamalarına göre, bazı oligark aileleri çoktan ülkeyi terk ederek rotayı Dubai ve New York gibi merkezlere çevirdi. Özellikle Orbán’ın damadı István Tiborcz ve eski merkez bankası başkanının oğlu Ádám Matolcsy gibi isimler, haklarındaki iddialar ve olası soruşturmalar nedeniyle mercek altında. Magyar, Matolcsy gibi isimlerin iadesi için diplomatik yolların zorlanacağını belirtirken, Macaristan ile BAE arasındaki iade anlaşması eksikliği süreci karmaşıklaştırıyor. Öte yandan, bazı isimlerin şirket hesaplarındaki nakit akışını kişisel hesaplara kaydırdığına dair iddialar, sistemin içeriden nasıl çözülmeye başladığını gözler önüne seriyor.
Saf değiştirenler ve yeni döneme uyum arayışı
Herkes kaçış yolunu seçmiyor; bazı iş dünyası temsilcileri ise hayatta kalmak için strateji değiştiriyor. Lojistik sektörünün dev isimlerinden György Wáberer, seçim sürecinde açıkça Magyar’ın yanında yer alarak safını belli etti. Benzer şekilde, daha önce rejimle iç içe olan Dániel Jellinek gibi yatırımcılar, eski ortaklıklarını tasfiye ederek Avrupa pazarına odaklanacaklarını duyurdu.
Bankacılık sektörünün duayen ismi Sándor Csányi ise daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Csányi, sistemin normal piyasa koşullarına dönmesi halinde oligark yapısının kendiliğinden eriyeceğini savunarak, yeni hükümetle yapıcı bir diyalog kurma sinyalleri veriyor.
Girişimciler için yeni bir dönem mi?
Péter Magyar, yeni dönemde iş dünyasının artık “saray çevresine” bağımlı kalmayacağını, rekabetin önündeki engellerin kaldırılacağını vurguluyor. “Ulusal servetten çalan herkes hesabını vermeli” diyen Magyar, Macaristan’da bir dönemin kapandığını ve liyakatin yeniden tesis edileceğini savunuyor. Ancak bu geçiş sürecinin, hem siyasi hem de ekonomik açıdan büyük bir hesaplaşmaya gebe olduğu aşikâr. Macaristan’da sermaye düzeni, ya geçmişin karanlık dosyalarıyla yüzleşecek ya da yeni kurallara göre yeniden şekillenmek zorunda kalacak.
