Milyonlarca çalışan için emeklilik en büyük hayal olsa da, bazen hayat şartları prim gün sayısını tamamlamaya izin vermiyor. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında yer alan ve çoğu vatandaşın bilmediği “Toptan Ödeme” hakkı, içeride biriken parayı kurtarmanın anahtarını sunuyor. Eğer emeklilik yaşınızı doldurduysanız ama priminiz yetmiyorsa, ödediğiniz paraları SGK’dan toplu olarak geri alabilirsiniz.
Sosyal güvenlik sistemimizde “yaşlılık toptan ödemesi” olarak bilinen bu uygulama, emekli olma imkanı kalmayan vatandaşların mağduriyetini gidermek amacıyla tasarlandı. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olup EYT’yi kaçıranlar veya çalışma hayatına ara verip bir daha dönme imkanı bulamayanlar için bu ödeme, ciddi bir ekonomik kaynak yaratabiliyor.
İADE ALMAK İÇİN 2 KRİTİK ŞART: YAŞ VE SİGORTALILIK DURUMU
SGK’dan bugüne kadar adınıza yatan primleri talep edebilmeniz için mevzuatın aradığı iki temel şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekiyor. Bu şartlardan biri eksik olduğunda sistem iade talebini onaylamıyor:
Hukuki Yaş Sınırı: Kadın çalışanlarda 58, erkek çalışanlarda ise 60 yaşının doldurulmuş olması gerekiyor. (Eğer daha eski bir girişle farklı bir yaşa tabiyseniz, o yaşın tamamlanması esas alınır.)
Aktif Çalışmama Şartı: Kişinin başvuru tarihinde herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmıyor olması ve üzerine kayıtlı bir ticari faaliyetinin (Bağ-Kur) bulunmaması şarttır.
HANGİ PRİMLER CEBE GİRİYOR, HANGİLERİ SGK’DA KALIYOR?
En çok merak edilen konulardan biri de paranın tamamının iade edilip edilmediğidir. SGK, “hizmet karşılığı” alınan bazı primleri iade kapsamı dışında tutar:
İADE EDİLENLER: Brüt maaşınızdan her ay kesilen %9 oranındaki “Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası” primleridir. Yani sadece emekliliğiniz için biriken tutarlar size geri verilir.
İADE EDİLMEYENLER: Sağlık hizmetlerinden yararlanmanızı sağlayan Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri, işsizlik sigortası fonu kesintileri ve işverenin sizin adınıza ödediği %11’lik paylar iade edilmez.
BAĞ-KUR FARKI: Bağ-Kur kapsamında olanlar, ödedikleri yaşlılık primlerinin tamamını (işveren payı olmadığı için) geri alma şansına sahiptir.
ADIM ADIM BAŞVURU SÜRECİ VE DİLEKÇE DETAYI
SGK’da biriken paranızı geri alabilmek için izlemeniz gereken yol haritası şu şekildedir:
Sorgulama: Önce e-Devlet üzerinden çalışma hayatı dökümünüzü alarak toplam prim gününüzü kontrol edin.
Dilekçe Hazırlama: İade talebinizi içeren resmi bir dilekçe hazırlamanız gerekir. Bu dilekçede “Toptan ödeme hakkından yararlanmak istediğinizi” açıkça belirtmelisiniz.
Merkez Seçimi: İkametgahınızın bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezi’ne (SGM) giderek başvurunuzu teslim edin.
Ödeme Kanalı: Onaylanan tutarlar, başvuruda belirttiğiniz banka hesabına veya PTT şubelerine adınıza yatırılır.
PARAYI ALDIKTAN SONRA PİŞMAN OLURSANIZ: “İHYA” SİSTEMİ
“Toplu parayı aldım, artık hiç emekli olamayacak mıyım?” diye endişelenmenize gerek yok. SGK sistemi burada “İhya” (Canlandırma) adı verilen bir kapı bırakıyor. Eğer ileride tekrar çalışmaya başlar veya primlerinizi tamamlayacak maddi güce ulaşırsanız; aldığınız toplu parayı o günün güncel faiz ve katsayıları üzerinden SGK’ya geri ödeyerek, silinen tüm hizmet günlerinizi geri kazanabilir ve emeklilik hakkınızı tekrar aktif hale getirebilirsiniz.
UZMAN UYARISI: PARAYI ALMAK MI MANTIKLI, BEKLEMEK Mİ?
Ekonomi uzmanları, eğer prim gününüzün tamamlanmasına az bir süre kaldıysa parayı çekmek yerine “doğum borçlanması” veya “askerlik borçlanması” gibi yöntemlerle günü tamamlayıp maaş bağlanmasını tavsiye ediyor. Çünkü toplu para iadesi bir kez alınan bir tutarken, emekli maaşı ömür boyu süren bir güvencedir. Ancak günü tamamlaması imkansız görünen vatandaşlar için bu para, enflasyona karşı erimeden alınabilecek önemli bir haktır.
