Sosyal medyada popüler hale gelen ve "yerli üretim" iddiasıyla satılan DNA analiz kitlerine karşı Sağlık Bakanlığı'ndan sert uyarı geldi. Yetkililer, ruhsatsız merkezlerde yapılan bu işlemlerin yasal olmadığını belirterek vatandaşları veri güvenliği konusunda dikkatli olmaya çağırdı.
Genetik kökenlerini merak edenlerin ilgisini fırsata çeviren bazı oluşumlar, son dönemde internet üzerinden satışa sundukları analiz kitleriyle dikkat çekiyor. Yaklaşık 4 bin 750 TL gibi fiyatlarla satılan bu kitler, veri güvenliği endişeleri taşıyan kullanıcılar için "yerli alternatif" olarak pazarlanıyor. Ancak uzmanlar, bu işlemlerin kişisel veri güvenliği açısından büyük riskler taşıdığını vurguluyor.
Ticaret sicil kaydı analiz için yeterli değil
Bakanlık yetkilileri, bir firmanın sadece şirket kuruluşu yapmasının veya marka tescili almasının, insan genetiği üzerine çalışma yapma hakkı vermediğini belirtti. Ticari amaçla sunulan soy ağacı, genetik pasaport veya akrabalık testlerinin, ancak yetkilendirilmiş laboratuvarlar tarafından gerçekleştirilebileceğinin altı çizildi. Bakanlık izni olmayan hiçbir yapının "tıbbi laboratuvar" hizmeti sunamayacağı, aksi durumların ise "merdiven altı" faaliyet olarak değerlendirileceği ifade edildi.
Yasal zorunluluklar ve veri koruma süreci
Tıbbi Laboratuvar Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında, genetik analiz yapan merkezlerin çok sıkı denetim kriterlerini karşılaması gerekiyor. Bakanlık onaylı bir merkezde; sorumlu uzman bilgisi, numunelerin analiz edildiği adres, veri işleme süreçleri ve yurt dışı veri aktarımı olup olmadığına dair yedi aşamalı bir kimlik dosyasının bulunması şart koşuluyor.
Özel nitelikli kişisel veri kategorisinde yer alan genetik bilgilerin korunması gerektiğini hatırlatan yetkililer, 2024/2 sayılı Soybağının Tespiti Testi Genelgesi'ne atıfta bulunarak, vatandaşların Bakanlık tarafından ruhsatlandırılmamış hiçbir kuruma numune göndermemesi gerektiği konusunda uyardı.
