ABD ve İran arasında Cenevre'de imzalanması beklenen uzlaşı, küresel piyasalarda tansiyonu düşürürken İsrail tarafında güvenlik endişelerini beraberinde getirdi.
Uluslararası toplum, ABD ve İran arasındaki diplomatik teması uzun süredir devam eden gerilimin ardından kritik bir kırılma noktası olarak nitelendiriyor. Cenevre'de şekillenen mutabakatın, enerji arzı ve bölgesel güvenlik mimarisi üzerinde dönüştürücü bir etki yaratması bekleniyor. Batılı başkentler ve Birleşmiş Milletler nezdinde bu adım, bölgesel istikrar yolunda atılmış umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
İsrail yönetiminden gelen tepkiler
Tel Aviv cephesinde ise mutabakatın içeriği ciddi çekincelerle karşılandı. İsrail hükümetinin aşırı sağ kanadından yükselen sesler, anlaşmanın İran'ın nükleer programını kısıtlama konusunda işlevsiz kalacağını öne sürdü. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, İsrail'in bu metinle herhangi bir güvenlik garantisi elde etmediğini savunurken, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise anlaşmayı İsrail ve bölge güvenliği için "tehlikeli bir ödün" olarak tanımladı.
Muhalefet kanadında da hükümetle benzer bir endişe dili hâkim. Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, mutabakatın İran'ın ekonomik yaptırımlardan kurtulması için bir nefes alanı sağladığını iddia etti. İsrailli analistler ise Tahran yönetiminin bölgedeki etkisini korumaya devam edeceğine dair şüphelerini dile getiriyor.
Küresel diplomaside geniş yankı
İsrail iç siyasetindeki sert eleştirilere rağmen, uluslararası arenada uzlaşıya yönelik genel yaklaşım ihtiyatlı bir iyimserlik taşıyor. BM Genel Sekreteri António Guterres bu girişimi çatışmaların barışçıl yollarla çözülmesi adına önemli bir aşama olarak tanımladı. Avrupa Birliği ve İngiltere gibi küresel aktörler süreci desteklediklerini belirtirken, Fransa ve Japonya gibi ülkeler mutabakatın vakit kaybetmeksizin uygulanması gerektiği vurgusunu yaptı.
Orta Doğu'da yeni dönemin ilk sinyalleri olan bu mutabakatın, sahada nasıl bir karşılık bulacağı ve nükleer denetim mekanizmalarının nasıl işleyeceği önümüzdeki haftalarda netlik kazanacak.
