Robinson Crusoe Adası'nda tek örneği kalan Dendroseris neriifolia türü, bilim insanlarının yürüttüğü titiz bir koruma ve laboratuvar üretimi projesiyle hayata tutunmaya çalışıyor.
Şili kıyılarından yüzlerce kilometre açıkta bulunan Robinson Crusoe Adası, botanik tarihinin en kritik kurtarma operasyonlarından birine sahne oluyor. Dendroseris neriifolia adı verilen ve nesli tükenmek üzere olan ağacın doğadaki son bireyi, sarp bir uçurumun kıyısında varlığını sürdürüyor. Şili Ulusal Orman Kurumu ekipleri, erozyon ve sert rüzgarlar nedeniyle devrilme riski bulunan bu son canlıyı, halatlarla sabitleyerek sürekli gözetim altında tutuyor.
Geçmişte adanın doğal bitki örtüsünün bir parçası olan tür, istilacı canlılar ve toprak kaybı gibi çevresel faktörler neticesinde 1980’lerden bu yana dramatik bir düşüş yaşadı. Günümüzde yalnızca tek bir ağaca indirgenen popülasyon, uzmanların devreye girmesiyle genetik olarak korunma altına alındı.
Uçurumun kenarında zorlu hasat
Türün geleceğini garanti altına almak isteyen uzmanlar, her yıl mart ayında büyük risk barındıran bir operasyon gerçekleştiriyor. Adanın engebeli arazisinde saatler süren tırmanışların ardından ağaca ulaşan ekipler, özel sistemler kullanarak tohumları topluyor. Bu çabalar neticesinde İngiltere’deki Kew Gardens laboratuvarlarına gönderilen 29 tohumun üzerinde detaylı röntgen analizleri gerçekleştirildi. Yapılan incelemeler sonucunda, 25 tohumun canlı olduğu tespit edilirken, bunlardan 7 tanesinin laboratuvar ortamında başarıyla çimlendiği belirtildi.
Gelecek nesillere aktarım süreci
Botanik uzmanları, bu çalışmanın sadece nesli tükenmekte olan bir türü kurtarmakla kalmayıp, aynı zamanda bitkilerin üreme mekanizmalarının çözülmesine de katkı sağladığını ifade ediyor. Laboratuvarda filizlenen fidanların yeterli olgunluğa ulaştığında, tekrar Robinson Crusoe Adası’ndaki güvenli bölgelere aktarılması planlanıyor. Gelecek dönemde bu zorlu coğrafyada yapılacak operasyonlarda, riskleri minimize etmek amacıyla insansız hava aracı teknolojilerinden faydalanılması hedefleniyor.
Bu bilimsel başarı, botanik dünyasında koruma altındaki türlerin doğal ortamlarına yeniden kazandırılması noktasında umut verici bir model olarak görülüyor. Uzmanlar, elde edilen çimlenme protokollerinin, türün doğal yaşam alanında yeniden çoğalabilmesi adına kritik bir adım olduğunu vurguluyor.
